(43) 



ventum fuisset, si dolus exsulasset, nam ubi imus tantum contrahentium 

 obligationem susceperat, durum fuisset, si interpretatione adhibita judex 

 liljertatem ejus multo etiam magis restrinxisset. Verum, an idem obti- 

 iieat in contractibus bonse fidei , inter juris interpretes maxime contro- 

 vertitur. Maurissen tamen optime defendit , contractus quoque bonse fidei 

 subsistere, licet dolus eis causam dederit. Legis quidem 7 s fF. de dol. 

 verba : vaut nullam esse venditionem , etc." huic opinioni obstant, et 

 ideo probare conatur Maurissen, ea ex textu eliminanda esse; sed ad 

 remedium tarn violentum recurrere opus non est, quoniam Legi 7^ 

 citatae derogatum est per Legem 5. Cod. de resc. vend. (1). 



73. Quamvis auteni dolus incidens pactum infirmare nequeat, utpote 

 consensum non excludens, nihilominus tamen pars laesa potest restitutio- 

 uem petere ejus, quod interest, dolum non incidisse convention!. Insigne 

 exemplum hujus doli generis apud Ciceronem obvium est : Canius , 

 eques Romanus dictitabat , se bortulos aliquos velle emere. Hoc audito 

 Pythius quidam equitem ad crenam in posterum diem invi tavit in hortulos , 

 quos forte habebat, simulque a piscatoribus nonnullis petivit, ut ante 

 suos hortulos postridie piscarentur. Ad caenam venit Canius, qui doli non 

 conscius, cum vidisset cymbarum et piscatorum multitudmem , causam 

 hujus rei a Pytbio petivit, et ille, quid mirum , inquit, hoc loco est , 

 Syracusis quidquid est piscium : hac aqua , hac villa isti carere non 

 possunt : his dictis incensus Canius villam tanti , quanti Pythius voluit , 

 emit." Incidentem hoc loco esse dolum ex eo apparet, quod Canius , si 

 dolum novisset, emisset quidem villam, non vero tanti, quanti deceptus. 

 Pylhii igitur erat, damnum facto suo Canio illatum resarcire (2). 



74- Quomodovero is, qui dolo incidente captus fuit, indemnis praestari 

 debet ? Puffendorfius et Thomasius existimant , in arbitrio decepti esse , 

 utrum pactum velit pro nullo declarari , an potius , salvo manente pacto , 

 lassionis pensationem exigere malit. Contraria tamen magis se commendat 



Ci) Maurissen tit. ff. de dol. Contrarium deftndunt Voet. eod. tit., Vinnius, select, quaest. 

 lib. i. cap. 12., Huber. tit. If. de dolo, Hcepfner. J. N. 76. et Puffend. de O. H. et C. lib. i. 

 cap. 9. 7. 



(2) Burlamaqui edit, de Felice, part. i. p. n. Toullier , ad art. 1116. Voet et Huber, 

 1. c. Art. i38z Cod. civ. Cicero de off. lib. 3. n i4. 



