(6. ) 



quidam praesens sit an praeteritus, num existat, an jam exstiterit, de 

 quo nemo dubitat: sed , nisi divinam praescientiam negare velis, non 

 minus in se certum est, num res futurae exstitura; sint, nee ne; in- 

 certitudo ilaque eventus praesenlis, praeteriti, aut futuri non, nisi ra- 

 tione contrahentium bahita, existit: quam ob causam eadem ratio, cur 

 promissio ab eventu futuro pendens statim effectum sortiri non debeat, 

 sese tune etiam oflert, quando eventus ad tempus praesens vel praete- 

 ritum refertur. Hoc solum discrimen intercedit , quod eventus prae- 

 sentis aut praeteriti existentia vel non-existentia statim plerumque co- 

 gnosci possit , secus de eventu future : sed perinde est, sive eflicaciam 

 promissionis statim , sive post aliquod tempus explorare possis ; suificit 

 earn tempore initi negotii a paciscentibus ignotam fuisse. Praeterea etiam 

 in casibus, quibus eventus ad tempus praesens vel praeteritum refertur, 

 subinde diutissirae exspectandum est, priusquam de eventu constet, ut 

 dum promitto tibi quid, si Titius absens vivat, nee constat, ubinam ter- 

 i an mi is sit vel fuerit, quippe qui multis jam abhiiic minis absens fuit. 



Ut baec in unum breviler contrahamus, tenendum est, ab omnis ge- 

 neris eventu, de quo dubii baereant contrahentes , posse pacti efficaciam, 

 tamquam a conditione suspend!. 



Legum Romanarum conditores falso ratiocinio a praeceptis Juris Natu- 

 ralis recesserunt: conditionem scih'cet, perinde ac nos, dicebant even- 

 turn incertum a quo dispositio abqua suspenditur, unde inferebant, solos 

 eventus futures conditionem efformare; quia, uti colligimus ex $ 6 Inst. 

 de verb, obi., soli eventus futuri per se atque per rerum naturam 

 incerti sunt; quod minime verum esse ex supra dictis satis patet. Nemo 

 tradidit, cur eventus futuri possint soli constituere conditiones jure positive. 



Forsan boc ideo factum est, quod, si condition! eventus prassentis aut 

 praeteriti iidem effectus tribuerentur , qui conditioni eventus futuri , 

 fraudi nirnis indulgeretur; fieri enim potest, ut quis, celala existentiae 

 eventus praeteriti aut prsesentis notitia, magna sibi commoda stipuletur , 

 quee debitor non promisisset, si fraudis conscius fuisset. Talis vero fraus 

 adhiberi nequit, ubi conditionem eflbrmat solus eventus futurus (1) 



(>) Wolff. J. N. para 3. 46a. Art. 1181. Cod. civ. IIxc ultima lex Codicil hodierni 



