C 80 ) 



Ob eamdem rationem conditiones , ut effectus quosdain producant , 

 ita implendae sunt, ut verosimiliter cum intentione contrahentium con- 

 \eniant. (Vid. sup. 130.) 



In pace, qua bellum Punicum secundum componebatur , haec erat 

 clausula : y>ne Carthaginenses in ^4fricd, neve extra ^4fricam, injussu 

 yy populi Romani , bellum gererent." Quamvis duo genera sint bellorum , 

 quorum altero gentis defensio continetur, altero finium dilatatio ; cum 

 tamen paciscentium hie scopus esset, ne per bella fines suos dilatare 

 viresque augere possent Carthaginenses , pacto illo Carthaginiensibus nori 

 nisi bello offensive , quod vocant , interdicttun est. Quisque enim na- 

 turali jure gaudet, a se Isesiones avertendi, nee facile credam de hujus- 

 modi jure posse transigi, quurn libertatis plena alienatio nulla sit (1). 



Ex dictis etiam indicatur factum Mahometis, Turcarum Imperatoris , 

 qui, quum Eubaea capta, cuidam promisisset caput ipsi fore incolume, 

 medium corpus dissecari jussit. Pejus agit, qui legem eludit, quam qui 

 aperte earn violat; hie enirn injustitiae suae perfidiam non addit. 



150. Verum, ut cognoscatur, quaenam ex variis verborum, significatio- 

 nibus ea sit, quae verosimilius cum mente paciscentium conveniat, omnes 

 initi negotii particular inter se conferendae sunt. Ita enim loqui solent 

 homines, ut verba eonim, extra contectum spectata, sensum a mente ip- 

 sorum alienum aut saltern obscurum afferant; quae tamen ad anteceden- 

 tia vel consequentia relata in mentem eorum aptissime quadrant, et satis 

 perspicua fiunt. Ex. gr. ponamus me tibi debere viginti modios tritici; 

 postea conveniri, ut loco tritici solvatur avena, nulla expressa quantitate: 

 quamvis haec ultima conventio, per se spectata, adeo ambigua sit, ut 

 prorsus inutilis fiat, cum non constet quid solvendum sit, facile tamen 

 perspicitur quaenam fuerit in ea contrahenda rnens et voluntas nostra , 

 si rationem habeamus prioris com'entionis , quam simul cum altera eidem 

 instrumento insertam esse libet supponere. Ex quantitate scilicet tritici 

 sine ulla difficultate determinatur avenac quantitas loco illius solvenda ; 

 cnim semper constet de ratione pretii avenae ad pretium tritici; hoc est, 

 quanto triticum avena charius est, tan to plus avenae praestandum erit (2). 



(1) Liv. lib. 3o. cap. 52. 



(2) Art. nGi. Cod. civ. L. i34. i. ff. de verb. obi. L. 126. ff. de verb. sign. Pufiend. 

 J. N. et G. lib. 5. cap. 12. 8. Wolff, pars VI. 88. J. N. 



