cienda est , quae essentiam initi negotii destruit : inventa enim ideo sunt 

 pacta, ut publica ulilitas promoveatur , ut quo alter indiget , ab'altero 

 acquirat. Quoties igitur apparet pactum qnoddam inter duas pluresve 

 personas intercessisse , verisimilius est eas sibi invicem commodum 

 quoddam conferre , quam jocari voltiisse. Hoc sensu Roman! dicunt : 

 y> Quoties ambigua oratio sit, commodissimum esse id accipi , quo 

 res de qua agatur , magis valeat quam pereat" Fac , exempli causa, 

 in pacto inter Titium et Maevium inito haec verba occurrere : Mcevium 

 posse per biennium equo suo uti ; verisimile prorsus est clausulam 

 illam ita intelligendam esse , ut Maevio liceat equo Titii per biennium 

 uti ; alias enim nihil actum esset (1). 



156. 3 Exinde sequitur, verba pro more et consuetudine regionis 

 in qua pactum sit, accipienda esse. Si cum vinitore conveniam , ut 

 agrum meum vitibus ordinet , easque hoc anno colat , non adjecto quo 

 modo colendae sint, censemur convenisse ut eas eadem ratione disponat, 

 colat, etc., qua in bae regione id plerumque fieri solet. Etenim, in 

 dubio , verisimilius est nos usum solitum sequi voluisse , quam alienum. 

 Standum autem esse menti contrahentiurn jam diximus. Ex eadem 

 ratione , in actibus tacite veniunt clausulse quee iis plerumque addi 

 sclent : verosimile enim est paciscentes ideo eas in actu repetere inutile 

 duxisse , quod fere semper in iis adsint. Caeterum , monendum , binas 

 hasce regulas maxima cum cautione applicandas esse, et ad illas tan turn 

 clausulas extendi debere , quas paciscentes cognovisse recte praesumi 

 possint (2). 



157. Si quis tales res promittat, quarum valor pro varia eorum qua- 

 litate varius sit , v. g. frumentmn , vinum , etc. , censetur promisisse 

 rem mediae qualitatis , nimirum probabilis animus promissoris est , ut , 

 quam minimum fieri possit, obligetur, et promissarii contra ut quam 

 maximum ex pacto lucrum captet : inter duas tarn oppositas voluntates , 

 mediam amplecti tutius est; atque hinc qui vinum promittit, liberatur 

 praestando vinum intermedia: qualitatis. Idem tenendum est , licet bonum 



0) L. 12. ff. de reb. dub. L. 80. ff. de V. O. Art. n5y. Cod. civ. 

 Ca) Art. n5g. 1160. Cod. civ. L. 34. 11. de II. J. L. n4. ff. eod. 



