C "9 ) 



utilitas atque oblectatio ex re ill& ab bomine percipienda. Ciii conse- 

 quens est, pro vario rerum statu, locorum atque regionis situ, agendi 

 ratione, pro variis denique hominum vel voluptatibus vel necessitatibus, 

 etiani rerum pretium variare et mutari. Pretium autem rei definire, rem 

 cestimare dicitnr; adeoque ut duas res inter se aestimemus, non nisi 

 pretium iinius cum pretio alterius couferendum est. Sic, ut exemplo 

 res illustrctur , valor fundi in se spectatus, nulla bomiuis babita ratione, 

 concipi non potest; idem de domo quadain dicendum. Quod si autem 

 consideremus hominem ex fundo fruclus ouiuis generis percipere , ex 

 iisque alimenta, pi-imam utilitaterrt, petere; si ex altera parte perpen- 

 damus bominem , nisi contra coeli injurias habitatione sartus et tectus 

 sit, commode vivere non posse; facile intelligimus fundum et domum 

 maxime utiles esse. Unde, si quis fundum mihi pro domo offerat et per- 

 mutare velit, fundi utilitatem cum utililate domus mese comparabo, ea- 

 que ratione, quantum pretium unius a pretio alterius discrepet, inveniam. 



247. Gratis pnestat, qui pro eo quod alteri dat, ab eodem nibil re- 

 cipit. Mutuo autem sibi pracstant, quorum uterque pro eo quod alteri 

 prteslat , aliquid ab eo recipit. Pactum , in quo gratuita est praestatio , 

 dicitur gratuitum seu beneficum; cujus prseslatio inutua est, dicitur one- 

 rosum , qtiia quasi onus quoddam tttrique iniponit. 



Patct inde , paCtum onerosum quodlibet nihil aliud esse quam perniu- 

 tationcm, latissime acceptam; ita ut aut rebtis res harumve usus, aut 

 operac rebus harumve usibus, aut res vel usus operis permuteutur. Quis- 

 que igitnr paciscentium dupb'cem sustinet qualitatem, alteram debitoris, 

 per promissionem suam contractam , creditoris alteram , quam ex pro- 

 missione alterins paciscentis acqairit. Hinc etiam patet, in pactis one- 

 rosis neutrum paciscentem aKquid gratis pracstare velle; sed utrumque 

 intendere, ut qnod in alterttm transfert, nee minoris nee nmjoris sit 

 utilitatis qiiam id quod vicissim accrpit, seu ut tantum recipiat, quantum 

 transfert, ideoque ut pactum nitatur aequalitate, ratione utib'tatis mutuo 

 translate. Hunc in fmem comparanda inter se invicem sunt objecta per- 

 mutanda , et videndum qusenam cujusque sit utilitas ; quod si ambo 

 objecta acque utilia sint, pactum perfecta gatulet sequalitate; sed quuna 

 wtriusque object! pretium sive valor, praesertim in diverse genere, dif- 



