(55) 



turbida fit, effervescit, et spumam fert, odore ct haLitu referentera fer- 

 nientum. Non statiiu hoc aul'erendum est, sed quamdiu potest, acidi car- 

 bonic! vires experiundum (1). Hoc experiraentum cum repeterem , observavi 

 glutinis elasticitatem dcbilitatam , corpus auctum, babitumque similiorem 

 fcrmento cerevisiie. At vero istud hoc gluten longe celerius excitat fer- 

 iiirnlulJuiicm, et adjuval ellicacius, quam aliud gluten. Observatione 

 oxperimentiun lirmabimus. Observatum est aquam altorum Gelricc locorum 

 aptiorem esse ad fermentationem farinae, quam aqua inferiorum Hol- 

 land U 1 . Ilia autem plus aeris carbonici habct (2). Artificium etiam, quo 

 exploratur utrum fermentum cerevisia?, aplum sit fermentalioni , nee ne,' 

 monslrat acidi Jiostri momentum. Nimirum fermentum cerevisia; in lagena, 

 tubo cum vase aqua calcis plerio conjuncta., calefit: nunc si aqua calcis 

 fit turbida, fermentum bouum censetur; si manet limpida, ut inutile 

 abjicitur. Illiul autem lac calcis ex aciclo carbonico fieri vix opus est ut 

 dicamus. 



Cavendum igitxir est ut morelur aer carbonicus in succis fermentes- 

 centibus; ut istius I ia lit us et fuga retardettu- et impediatur. Atque hoc 

 in ipso fervore curatur,ut pulchre docet Boerhaavius, scribens (3) : Quod 

 crassitiem habet , sursum colligilur , ibi in unam , spissam crustam 

 coacervatur, qua; suppositum liqiudum accurate tegit, ejus actuosas 

 partes coercet, ne nimis facile exhalando ante prsestandos effectus 

 disperderentur : " et rursus crusta collapsa stalim iterum se claudit, 

 coerccns denuo actuosa principia ne teinere exhalent." 



Atque sic \ideor aliquomodo monstrasse modum quo agat acidum car- 

 bonicum. Quod tamen, quamquam ejus utilitas apparet, unica fermen- 

 tationis caussa non habeudum est, ut fecit Henrius. Certe decocta musti, 

 qiubus Henrius usus est, habebant gluten in se: atque hoc dico usu 

 edoctus. Cum enim observassem ope acidi carbonici decoctum hordei fer- 

 vere, et ex eo cerevisiam fieri; exploravi simile decoctum ante fermen- 

 tationem. Ejus alicui parti affudi muriatis stanni guttas; tune praeceps 

 dabatur materies colorans, et aliquid extracti et glutinis; alteri addidi 

 tiucturam catechu , decoctum quercus , gallarum inf usum , ct mox praeci- 



(:) L. L p. 35. (a) Van Meerten 1. 1. p. io5. (3) L. 1. p. 178. 



