(6) 



cernitur in horainum rebus, ut rerura inventores fere excipiantur -ab 

 iis, qui aliorum opera in ordinem recligant et veluti ruminentur, ita 

 quoque his temporibus prodibant multi , qni commentariis conscribendis , 

 colligendisque iis, quae sparsim baberentur, inclaruerunt (10). Arabes 

 interim artes matbematicas occupaverant (11), eosque magis magisque 

 viri docti peregrinationibus adibant, ut ab iis veram rerum notitiam 

 scriptaque antiquorum peterent ; quae domum reduces latine versa vel 

 commentariis etiam inslructa , suis civibus tradebant (12). Hosce viros 

 de artibus matbematicis optime meruisse, quis est qui dubitet? Ad nova 

 enim, qua? postea inventa sunt, proferenda aetas ilia matura nondum 

 erat (13). Inventa quidem nonnulla tulit (14)> se d inchoata tantum ilia 

 et inepte proposita. Fuerunt vero pauci quidam futurarum commuta- 

 tionum veluti primi nuntii, Purba chins, Regiomontanus, alii: qui licet 

 illis vitiis non prorsus carerent, accedebant tamen ad meliorem illam in 

 matbematicis rationem, quae observando cernitur (15). 



Ex eodem axitem illo sese extollendi ardore, e quo multa in quibusvis 

 rebus prodierunt egregia, et ipsa adeo Reformatio (16), prodibant quoque 

 varia in artibus ac doctrinis b'bertatem vindicandi conamina (17). Quae 

 ahtea, vel jurejurando interposito, secum invicem communicaverant viri 

 docti, libere jam ubivis praedicabantur (18). Multi tamen etiamnum sibi 

 sapere malebant solis ; se scilicet spectabant , non artem suam , et ad 

 scurrarum quoddam genus referendi potius, quam in eruditorum clas- 

 sem. Mira quasque , et ea traduntur, quibus fidem vix habeamus (19). 

 Haec vero interierunt fere cum ipsis inventoribus , cum ilia cuiquam 

 tradere nollent. Quae tamen inventa in publicum proferebantur , ab 

 omnibus non eodem studio recepta fuere. Contentio ilia, quae in rebus 

 religiosis et politicis habebatur, pervenerat ad omnes, ad mathematicos 

 quoque nostros (20). Hinc mala quaeque gravissima manarunt, parumque 

 ilia ratio conveniebat cum artium indole et doctrinarum , quae cum inter se 

 vinculum habeant commune , sibique opitulentur invicem , homines etiam 

 conjunctos requirunt. Eruditi viri publice sibi invicem illo tempore 

 mittebant ad certamen provocationes , die statuto partes cum magna 

 saepe fautorum turba aderant ; contendebatur acriter ; ad manus non 

 raro res perveniebat. Erant praeterea hoc aevo artes doctrinaeque penes 



