(8) 



hsec ratio Baconis, fuit hfec Newtoni etiam et Leibnitzii. Mathematics 

 vero doctriuse quam late pateant , nemo hoc sevo melius percepit Stevino. 

 Nemo in vasto illo doctrinarvun campo aptius versatus est. Eum pro- 

 fecto tot nominibus excellere videmus, ut vel singula ad summam lau- 

 dem apud posteros consequendam sufficerent abuncle. Inter arithmeticos 

 enim summa viguit fama ; postea vero inter algebrai'cos et geometras , 

 uti et physicos, eo habebatur nomine, ut non tantum sui'aevi, sed et 

 subsequentium temporum his in artibus viri principes ejus scripta quan- 

 tivis duxerint pretii. Haec vero omnia adeo alia aliis applicuit, quodque 

 inter ea vinculum intercederet , tarn luculenter ostendit, ut egregia 

 quaeque ab eo prodirent in geographia, astronomia, statica et hydrosta- 

 ti'ca, musica etiam atque optica (26). Cumque ille praeterea cum hisce 

 omnibus cetera studia humaniora conjungeret, ejus animus vere est phi- 

 losophus dicendus ; si quidem is habeatur genuinus philosophus , qui non 

 ad hanc illamve se conferat doctrinam, sed ad omnes veluti prorumpat (27). 

 Itaque pauci fuerunt similes in hac rerum varietate complectenda , nemo 

 Stevino superior. 



Mira quadam sagacitate et contemplandi cogitandique vi gaudebat 

 Stevinus, illaque omnia sua prorsus, non antiquorum tractabat ratione, 

 quam ipse in scriptis rite explicuit et commendavit. Utilitatem scihcet 

 inesse putabat et in theoria et in praxi. Has vero ab initio non miscen- 

 das, dein conjunctas optime prodesse , suo luculenter probavit exemplo (28). 

 Haec quidem summa illius moderatio maxime splendet, si horum tempo- 

 rum magnarum rerum auctores propius attendamus. Inclaruit hoc aevo 

 Baco Verulamius, qui theoriam forte nimis neglexit, qui omnia fere 

 observationibus tribuit. Sed et fuit Cartesius, theoretica ilia procedens 

 ratione, iisque, quae in natura observabat, sua praeponens principia me- 

 taphysica. Hoc itaque in eo conspicuum est, quod sentiret rite theoriam 

 et metaphysicam ad res mathernalicas non suflicere. Copernicus autem, 

 quamvis egregie de astronomia meritus sit, et 36 annorum observationes 

 ediderit, vel sic tamen nimis hypothetice egit. Hoc rite percepit Slevinus, 

 eumque merito culpavit non tantum, sed et quod deficeret, apte sup- 

 plevit (29). Hoc certe in primariis ejus ad meliorem artium doctrinarum- 

 que conditionem promovendam conaminibus censendum. Ita demum 



