T H E L O G I C A. 117 



populi tyrannide opprimuntur , vel pravis legibus , 

 quibus non omnium salus promoveatur, gubernen- 

 tur ; similiaque , quae in hominum male morata 

 conditione causas habent (O, probantque eos amo- 

 ris, justitiae, aequitatis parum rationem habere, 

 dignitatis generis human! nulla notione imbutos, 

 non ad alium finem tendere , quam ut, qualicun- 

 que etiam ratione, sensibili voluptati cupiditati- 

 busque indulgeant. 



Ut hae sunt bellorum causae , ita deterioribus 

 principiis et atrocius eadem gerentur, quo ho- 

 mines rudioribus gaudent moribus , sensibus et 

 pravis animi affectibus abripiuntur, rationis domi- 

 niinn rejiciunt , irae, vindictae, furori, odio indul- 

 gent ; verbo , quo minus bene de hominum dig- 

 nitate sentiunt et magis male morati sunt, eo 

 plura esse bella eademque pravioribus consiliis , 

 principiis et atrocius non posse non geri, ut 

 ipsa rei ratio, ita historia docet. 



Quid autem est, quod homines melius sentire 

 facit et moratiores reddit? Non Philosophia , non 

 artes , non literae ; nam , ne dicam , horum stu- 

 dium tantum ad paucissimos pertinere, historia 

 gentium, quae ab humanitate nominis celebritatem 



nac- 



(i) Cfr. quae scripsit vener. . v. d. Woude, in Diario, 

 Lettcrlievcnd Maandschrift , Tom. XVII. pars 4. Basedow, 

 in Practische Philosophic fur olle Standen, a. Th. seit. 

 a^i 230. Mosheim, Zedeletr , Tom. VII. $. 1316. 



