140 C O M M E N T A T I O 



Tales imperil formae bella interna excitent , popu- 

 os crudeles reddant , eosque omni humanitate exuant, 

 necesse est. Quods i leges attendas , quibus Vete- 

 res gaudebant , idem prorsus in iis obtinet. Non id 

 legibus curabatur, un omnium sal us promo veretur, 

 ingenii cultus et ratio hominum moralis excolere- 

 tur, sed ne publicus ordo turbaretur, simul ut non, 

 unice homines ,sed adeocives , sive milites saevi et 

 agrestes evaderent. Secundum has omnes arma accin- 

 gere jubebantur , quo non poteratnon odium natio- 

 nale (q.d.) quam maxime incitari (i). Aegyptiorum , 

 Graecorum , Spartanorum inprimis (2) , duodecim ta- 

 bularum Leges (3) id satis probant. Hanc vero civita- 

 tes,in quibus maxima hominum pars (mulieres et servi) 

 nullis gaudet juribus et ad res refertur ; ubi viris (4^) 

 omnis suorum potestas conceditur , constabunt civi- 

 bus , morum humaniitateconspicuos, pacis studiosos ? 



An 



(i) Vid. Tittmann. 1. 1. pag. 68. sqq. et 8s sqq. Por- 

 te us, p. 6 3<5. 44. sqq. Reinhard, Plan van den Stickler 

 det Christendoms, p. 2l9t 



(a) Leg. van Kampen in Comment, cit. pag. 67* sqq. 

 Educatio liberorum , agendi ratio cum Helotis , ipuerorum ct 

 puellarum institutio satis nota. 



(3) Quod etiam de reliquis legibus dici potest. Cfr. S. Gra- 

 ta ma, in Orat. De sera , me multumprovecta , Quirt'tam huma- 

 nitate , turn in aliis , turn tnaxime in legutn monuutentis per* 

 spicua. 



(4) Cfr. Heineccius, Antiquitat. Roman. Jnrisfruden- 

 tiam Hlustr. Unusquisque ,me etiarrr non monente , hie merai- 

 nerit Fabium Eburnium, fcaurum et Fulviura, 



