154 COMMENTATIO 



ramur, Religkmem Christianam non adeo efFecisse, 

 ut bella arcerentur, sed ut Christian! , in Roma- 

 norum castris stipendia merentes, non tantum ipsi 

 multas virtutis Christianae species exhiberent, ve- 

 rum etiam in feroces gentilium animos aliquam 

 certe vim exercerent. In altera periodo , qud reli- 

 gionis Christianae doctrina sensim sensimque mi- 

 sere depravabatur , ignorantia et superstitio ale- 

 bantur , Dei cultus in cerimoniis magis , quam 

 Iv TTvevfAXTi et fayfe'icf, constabat , qud Ethices Chris- 

 tianae doctrina vix cognoscebatur ; verbo , qua 1 po- 

 puli non nisi speciem Christianismi habuisse di- 

 cendi sum; non adeo magna hominum de bello 

 gerundo sententiarum cmendatio speranda; major 

 tamen, quam quidem prima fronte videtur. So 

 lent enim homines de Christianismo , qualis medio 

 aevo fuit , hand raro perverse judicare. Vix quid- 

 quam nisi de corrupta religionis Christianae doc- 

 trina clamitare sciunt , bona , ut vulgo fit , praeter- 

 videntur. Quodsi ad populos barbaros , qui turn 

 Christi doctrinam reciperent, attendissent , Chris. 

 tianismum ipsam illam formam induisse animadver- 

 tissent, quam unice fere in homines barbaros, 

 sensuales , Polytheismo addictos , earn vim habere 

 posse dixerim , quft unius Dei cultum recipere , 

 eorumque mores leniri possent (j). Hinc quo- 



que 



CO Plu*" v J f i docti,ut in Germania,ita In nostra patria hoc 

 docuerunt. I-'ominasse sufficiat ]3roesium,in Kert en Staat; 



R oo ye n- 



