156 COMMENTATIO 



rus , qui aliter certo certius , pro populorum bar- 

 barorum indole et sententiis , numero fuissent in- 

 finita, imminueretur , et atrocitas ex parte lenire- 

 tur. Ab altera tamen parte superstitio et doctrina 

 Christi depravata , qualis medio aevo fuit , non 

 poterant non , si essent , qui hanc religionem re- 

 cipere nollent, vel opinion! bus turn receptis sese 

 ex adverso opponere auderent , bella religionis cau- 

 sa excitare ; eosque , qui talia bella , a Deo , ut 

 putabant! jussi , gerebant , adhortari et cogere 

 quasi , ut infidelem quern vis , velit nolit , ad EC- 

 clesiae fidem turn receptam , vi et armis ut ho- 

 mines solent , ubi religionis causa agitur , redi- 

 gere. 



Maxima vero emendatio speranda, ex quo sacra 

 reformata sunt. Ab hoc enim temporc purior 

 Christi doctrinae cognitio , purior Ethices doctri- 

 na (i), hominum animos imbuit. Ab hoc maxime 

 tempore , quo populi medium aevum excutere in- 

 cipiebant, et ubivis veri et honesti, verd religio- 

 ne fundati, sensus exci^abatur, exspectamus po- 

 pulorum conjunctionem , morum honestatem, om- 

 niaque, quibus hominum de bello gerundo senten- 

 tiarum emendatio effici potest ! Verumenimvero 

 ne bona -spes nos illtidat. Nam plurimi Europam 

 et alias orbis terrarum partes 5 ubi Christi religio 



re- 



CO Dignus , qui hfc legatur , Vill e r s, Protvc over dtn ges 

 tit invlntd eier ktrkelifkt htryormiug van Lnthtr. 



