ao8 COMMENTATIO 



confligerent 3 veruin etiam ubi alterutra pars vie* 

 toriam reportasset. Etiamsi humanitas et civita- 

 turn salus apprime jubebant victis parcere eosque 

 leniter et clemenrer tractare , tamen veteres baud 

 raro voluptate quadam miseros et inermes de- 

 victos torquere et trucidare solebant (i). Nee 

 equidein facile dicere ausim , quid melius illis mi- 

 ieris captivis sit, vita" donari an mortem oppete- 

 re ! Quidni enim illis satins sit mori , etiamsi ca- 

 daveribus ilkideretur, bumo defraudarentur , vul- 

 turibus et canibus objicerentur, quam superstites 

 manere, religioni , moribus , omnibus, quae homi- 

 ni cara sunt , non tantum valedicere , verum etiam 

 agros inter milites , quos modo carissima quaeque 

 clade internecina afficere viderunt, divisos con- 

 spicere, qtiin imo patria" expuli (2), notil inu- 

 ri (3) , ut nemo non eos agnoscere iisque illudere 

 posset , sub duro servitutis jugo vitam miserrime 

 trabere, vinculisve includi usque ad ludorum diem^ 

 quo dura populus laete hoc habet , vel accipc fer- 

 rum clamet, se invicem trucidarent , vel sese, 



ut 



(0 Quam stiilte hoc nomine agerent Lacedaemonii et Athe- 

 nienses, monuit Cicero, pro Balbo , cap. la. 



(2) Captivi, si alio ducebantur, legibus, magistratibus aliis 

 omnibus privati a Romanis praesidibus misere vexabantur. 

 Cf, Sigonius , de Jlntiquo Jure Provinc. L. I. c. . 



(<$} Vid. PI ut arch us in Perie U , cap. 16. ibiqufe inter- 

 Aretes* 



