74 COMMENT AT 10 



pientlssimo viro , qualis semper praeesse oporteret , 

 ut quies ubivis servaretur. Historia gentium , Ma- 

 cetfonum , Komanorum , Francorum aliorumque 

 nos certos reddit de eventu ac exitu talium im- 

 periorum. Verum enim vero tali pace,, cui ser- 

 vandae perpetua arma essent necessaria, ipsa eri- 

 pitur generi huraano libertas pace homini carior. 



Altera vero ratio multis laborat difficultatibus. Co- 

 mitas et vitae socialis studium huraano generi altius 

 indita sunt , nee non cognitionis ac scientiae cupiditas. 

 Hinc varia inter gente's vincula : religio , KOMTS'HX, , 

 amicitia, rerum peregrinarum egestas , mercatura, 

 artes , disciplinae. Natura raro gentes montibus ac 

 maribus ita a se invicem separavit , ut fere nullam con- 

 trahant societatem cum aliis , uti e. g. Japones ab 

 incolis terrae continentis. Quisque igitur, qui in 

 aeternum ilia aliaque hominum studia ac voluntates 

 comprimere velit illaque vincula discindere, mutet 

 ille hominis ac terrae ipsam naturam necesse est. 



2. Alterum pacis aeternae conficiendae subsidium 

 in eo habetur, quod gentes obediant judiciis, sive 

 ecclesiae ipsi , sive tribunal! , quod ex legatis undique 

 missis compositum est. Saepius jam medio aevo ec- 

 clesiae auctoritate regum ac gentium lites compositae 

 sunt , atque nonnullis gentibus species affuit talium 

 tribunalium, v. c. Graecis, Helvetiis. Haecscimus; 

 verum , ut rem contingamus propositam , omnis 

 gens suapte haec veneretur judicia necesse est. 

 Ut gentes ecclesiae obediant , KohiTsiot, debet reli- 



