T H E O L G I C A. 115 



lex Mosaica magna ex parte , aut hoc illudve ejus 

 praeceptum, reperitur in earum initio. Haud ra- 

 ro in iis legislatures genres venerari ac diligere Deum 

 jusserunt, nee non justitiam ac amorem erga reli- 

 quos colere , et paci studere , et leges ipsas momentis , 

 e religione Christiana ductis, sliffulserunt (i). 

 Quae sane allata testimonia nobis , ni fallor, satis 

 persuadeant de magna religionis Christianae efficacia 

 ad hominum, immo et legislatorum ac principum, 

 aniraos mitigandos , atqueitaad belli studium maxime 

 diminuendum (a). 



Non tantum autem bellari ipsum decrevit, sed 

 sententiae , supra memoratae , de belli gerundi causis 

 maxime emandatae sunt; ut ne longius rem expo- 

 namus , hac in re praecipue hodiernum aevum con- 

 siderabimus. Cum hominum doctorum ac juriscon- 

 sultorum effata audiamus, frustra quaerimus plu- 

 res,qui aures praebeant Machiavelli monito , ut 

 quaequc bella^quac civitatis commoda augeant^jurt 

 geri possint (3). Contra vero plurimi tantum ilia 

 arma habent justa, quae defemoria dicuntur, et, 

 omnibus ad pacem conservandam frustra tentatis, 



ad 



CO ^f Canciani, Barbararum leges antiquae , Tom. I. 

 p. 106, 119, 139. II. P 9>Uo no, 269, s<5 III. p. 6; , 174, 

 385. IV. p. 12, 13, 246, 300. 



(2) Cflf. Robertson, 1. 1. p. 4, 113 , 118. II. p. 121 147. 

 et Becker, 1. 1. VII. p. 44. 



(3) Cff. Herder, Brieft . 1. 1. II. p. i85 et Pestelii, 

 Fnnd. II. p. 813815. 



H 2 



