COMMENTATIO 



niti sunt. Verum universe contemplemur homi- 

 nes. Hi religionem Christianam professi, feritate, 

 crudelitate, inhumanitate paulatim exutis, meliores 

 ac humaniores induerunt mores. Vitae domesti- 

 cae ac socialis voluptatibus ac commodis frui 

 eaque aestimare coeperunt; sensim omnia, quae 

 paci obsint, rnagno prosequi odio, a bello ab- 

 horrere, humani sanguinis efFusionem armorumque 

 clangorem timere, neque hunc deponere timorem, 

 nisi patria ipsa ac princeps in discrimine versen- 

 tur, nisi salus et cariorum et sua ab hostibus pre- 

 mantur. His demum incitati , quamvis multi , tan- 

 turn necessitate coacti temporum , bellum agere ve- 

 lint, sese armant in hostes , et spes belli citissime 

 finiendi eorum animos delectat. Quam magnum 

 obtinet discrimen inter has sententias ac proavo- 

 rum , Komanorum , Qermanorum , Gothorum 9 

 Hunnorum , aliorum ! 



Haec conversio apud viros doctos , apud principes, 

 apud genres ipsas conspicua , annon religionis nos- 

 trae propagatae efFectus est habenda? Jam vidimus 

 meliora a religione Christiana populos edoctos fuisse; 

 jam vidimus hac religione Europae conditionem esse 

 mutatam (i), ac bellorum numerum, haud exigui 

 ejus ope, valde decrevisse: quid igitur? Profecto 

 ex mutata hac conditione ortae sunt meliores il- 

 lae sententiae , quae magis magisqne inter Christia- 

 nas 



(i) Cf. van He 11 gel, 1. 1. I. p. 45* 



