T H E O L O G I C A. 163 



simas copias brevi tempore in parvam cohortem 

 camque afflictam conversas; qui cadaverum stra- 

 gem, agros vastatos ac depopulates; qui jacturam 

 et luctum uxorum , parentum , puellarum , deniquc 

 omnes praeliorum miserias ob oculos ponit , ille mag- 

 nopere subitam belli finem toto ex animo optat. 

 Quo desiderio , quamvis , eheu , saepe apud hunc 

 illumve principem , raro sane apud cives incertd 

 commodorum spe debilitatum ; maxima tamen Chris- 

 tianorum pars et principum et jurisperitorum et 

 philosophorum tenetur. Gloriam vere regiam esse 

 judicant in civibus beandis ac in dissidiis com- 

 ponendis. Singuli etiam cives, nisi omnes, sal- 

 tern plurimi , bello finem ponere cupiunt , ut quam 

 primum pacem aequam ac tutam inire liceat (i). 



Saepius autem , quod jam monere coepi , spes 

 commodorum principibus , quamvis Christianis , 

 suasit , ut longius bellum protraheretur , quam res 

 ipsa urgeret. Quapropter v. c. utramque pacem 

 Monastericnsem et Westphalicam longius frustra ex- 

 spectarunt gentes (2) ; Franci enim sibi plura com- 



pa- 



(i) Vdd. Augustinus, Epist. 189. Erasmus, Pad* 

 quere/a ctParap/ir. ad Luc. c. 111. Grotius, cle _/. D. ct P. 

 III. c. 15. . i. J. A. Turretini, Ora:incs Acad. Or at. 

 XI. Potnm fro pace , p. 327. Montesquieu, 1. 1. Liv. I. 

 ch. 5. Lriefe *. d. K. p. 74. seqq. Is el in, K 1. VIII. p. 

 324. Carve, 1. 1. p. 154. Draseke, 1. 1. p. 58. Ewald, 

 1. 1. p. 67. seqq. Sch melt zing, 1. 1. p. 340. 



(a) Cflf. Putter, Geitt des Westphalitchen Fritdens , p. aj 

 et W oltman, Gtishiclite des fVcftfh. Fried., p. 



L a 



