166 COMMENTATIO 



luntas definivit pacis conditiones (i); bona e de- 

 victis regionibus contracta sunt, incolae earum 

 vexati et in servitutem redact!. Conspicias modo 

 triumphum, quern egit Pompejus; currus auro 

 argentoque ontisti , et servi , ex undeviginti popu- 

 lis eorumque principibus collecti , eum sequeban- 

 tur (2). Sic bellum finitur, et regiones ipsae sibi 

 dominos accipiunt proconsules et quaestores, at- 

 que gaudent, nisi crudeliora eos maneant. Nam 

 bello cum Perseo finite , senatus excercitui ,. cujus 

 cupiditatem praeda Macedonica nondum expleverat, 

 praedam Epiri urbium , quae ad Persea defecerant , 

 tradidit , et uno die septuaginta urbes direptae sunt 

 incautiqtie incolae servitutis vinculis constricti (3). 

 Hunc bellorum finem detestatur religionis Chris- 

 tianae doctrina. Quod tibi vis , ut fiat , facias 

 et alteri," praecipit illat Si quis ad ejus effata 

 suum componat animuni , caritatem ac justitiam 

 veneratur colitque, non victoria* abutitur, neqne 



ul- 



(i) Cf. T. Roth e, 1. 1. I. p. 226. 



(a) Cf. Stuart, 1. 1. X. p. 170. Pretiura opum et divitia- 

 rum, quibus curriis Scipionis, de Carthagine triumphan- 

 tis , onusti erant , fuit florcnorum 134,000,000. Idem 

 Scipio antea vendiderat 25,000 mulieres et 30,000 ma- 

 rcs, quod ilium belli jure fecisse ipsa agnovit II as dru ba- 

 lls uxor. Cf. Stuart, 1. 1. VII. p. 2,60, 261, 265. De 

 Sylla, bello finite, in Romanes saeviente, testatus est Cae- 

 sar in oratione , quae exstat apud S a 1 1 u s t , 2 til. Catil. c. 5 1. 



(3) Cf. Livius, XLV. 34. 



