i?o C O M M E N T A T I O. 



Quae cum ita sint , lubenter agnoscimus , de 

 belli finiendi et tempore et ratione sententias hu- 

 maniores amplexos esse Christianos, qualem con- 

 versionem religionis Chrfstianae efficacitati tribui- 

 mus . Pravas enim animi cupiditates , quibus Ethni- 

 ci, imo cultissimi, bella gesserunt internecina, 

 a religione nostrft maxime compressas, jam su- 

 pra intelleximus. Hisce domitis, gentes belli fi- 

 nem non difFerunt , verum festinant , ac magis 

 consulunt aequitati , humanitati , caritati (i). Ra- 

 tio bellandi ipsa crudelior, qud hand raro bello- 

 ruin exitus fuit tristissimus , religionis Christia- 

 nae ope prodiit humanior, et ita bellorum finis 

 mitior evasit. Forte mutatae civitatum condi- 

 tioni, atque artis militaris perfectioni tribuis il- 

 lam ; attendas quaeso , hanc artis perfectionem ex 

 ilia mutata conditione sensim ortam , hanc vero 

 e meliori vitae culm , ad quern religionis nostrae 

 confessio gentes educavit Europaeas. Itaque me- 

 liores de utraque re sententias sensim paulatim- 

 que ac universe a nostra religione effectas esse , 

 non est , quod pluribus moneam (a). 



(i) Cf. Heyne, 1. 1. p. 474. 



(a) Humaniorcm belli finiendi rationem Montesquivius 

 huic gentium emendatrici jam tribuit. Vd. ille 1. 1. Livr. III. 

 ch. 86. et XXIV. ch. 3- 



