i 4 I N T R O D U C T I o 



menta ex effato aliquo , quo diserte bellum gerendi 

 licentiam doceri putabant , petita, ad rem confi- 

 ciendam in medium proferrent ; unde non poterant 

 non ab historico - grammatica interpretatione , unice 

 vera , aberrare et ad contortam sese convertere (i). 

 Quod ad aUeram quaestionis partem , multi qui- 

 dem,iique egregie, eximiam vim Religionis Chris- 

 tianae in humanitatem et salutem civilem , ex melio- 

 ribus , quas homines ex illius doctrina conceperant , 

 sententiis , exposuerunt ; quod vero ad bellum , 

 quantum . equidem novi , nemo hucusque de indus- 

 tria et accurate inquisivit (2). 



Li- 



(!) Huc'praeter Gerhardum in Loci's Tbeol. Tom. XIII. 

 relatum volo, hac parte nirais tedulum, Grotium; qui opere 

 cir. Lib. I. Cap. 2. duodecim attulit argumenta, quibus bellum 

 ex Ethices Chr. doctrina licitum essc probare conatur. E nos 

 tra sententia probandi vimhabent tantum argumenta III, IV, VI, 

 VIII; alicujus moment! sunt I, XI, et XII. In reliquis id tan- 

 turn ostendit, ex Ethices Chr. doctrina licere magistratus mu- 

 nera obire, iisque incumbere, ubi alia jus vindicandi non su- 

 perest ratio , vi uti ad maleficos cives compescandos et pu- 

 niendos;per centesimam quidem inde consequentiam sequitur, 

 non vero directe, Christianis licitum esse bellum gerere. 



(i) Libris hue spectantibus usi sumus : Tyge Rothe, Uit- 

 wcrking van het Christendom op den toatand der yolken van 

 Europa. IU Muntinghe, Twee Verhandelingen over den 

 invloed van den Christelijktn godsdienst op het volksgsluk. 

 Porteus, De geltikkige uitwcrkselen van het Christendom op 

 de belangem dsr menschen. Tittman, Over den invloed van 

 ket Christendom o$ de on'tvikkeling van het menschelijk gc- 



9 Jack t 



