34 GOMMENTA-TIO 



se , nee arbitrum , quo provocent ? Unde quisque 

 perspicit , in ipsa hominum depravata , et populo- 

 rum 5 qua talium , conditione , multas dari causas , 

 ex quibus bellum semper evitari non posse constat. 



Nonne (nt dicta exemplis comprobem) facile fie- 

 ri potest , ut unus aliusve populus , ubi multa 

 sibi commoda exinde videt promanatura , si foe- 

 dus olira pactum, nunc, cum sibi noxium magis , 

 quam profuturum videatur, frangat , et justi et 

 aequi leges , non quidem statim , sed sensim sen- 

 simque politico* arte migret, Gives imius ejus- 

 demque civitatis , ubi injuste et inique secum a 

 Principibus actum vident , ad leges provocare so-- 

 lent , aliasve inire possunt vias , quibus jura sua 

 vindicent <, etiamsi non ad arma confugiunt ; popu- 

 lis vero diversis , nee legem nee arbitrum habenti- 

 t>us , non superest , quam tali in casu vi arinisque 

 jus sibi vindicare. 



Fieri porro potest , et saepius fit , ut unus al- 

 terve populus alium laedat, vel laesisse videatur; 

 saepe pro infinita juris notione non perspicitur , 

 quid aequum et justum sit; saepe pacta sancita 

 varie explicari possunt ; ex quibus omnibus belluin 

 hand raro exardet , quod uterque populus, jus 

 suum esse ratus , fortissime gerit , firmiter ere- 

 dens, se non nisi sua jura vindicare (i). 



Nfon- 



CO Legatur hie Grot ins, de Jure belli at fact's, Lib. II, 

 Cap. 13. . 13. 



