3 o C M M E N T A T I 



neris human! universe ita gentium singularum , male 

 consulet. Quodsi enim ad ipsum orbem terrarum at- 

 tendatur, (utunum e multis memorem, mare internum 

 unum nominasse suffecerit), is ita comparatus 

 videtur, tit diversos populos ad se inviceni alli- 

 ciat, tit mercaturam exercentes seque invicem fa- 

 miliariter utentes 9 variis utantur commodis ; et , 

 ne dicam ipsum illud conjungendi studium homi- 

 ni populisque innatum esse, historia in aperto 

 collocat, eos maxime populos in artibus et literis 

 citius magisqtie profecisse , qui aliorum populo- 

 rum consuetudine uterentur; qui vero contrarium 

 facerent , populos evasisse ab humanitate rejectos 

 omnisque elegantiae expertes, et (exemplo sint 

 Jappones) quo ante seculo essent humanitatis gra- 

 du, in eodem fere perstitisse. Quibus de causis iis 

 calculum adjicere non dubitamus , qui hanc belli 

 auferendi propositam rationem explodendam cen- 

 suerunt. 



2. Videamus ergo quid altera ratio efficere queat. 

 Reputantibus, plures esse civitates foederattvas , 

 in quibus saepe haud sine felici successu pax con- 

 servata est et confirmata; attendentibus praeterea, 

 populos hodiernos, ubi paulo sunt humaniores ^ 

 amicitiae vinculis conjungi ; non mirum videatur, 

 plures repertos esse philosophos (i) , qui eum 



sum- 



(i) Post Grotium ct Lcibaitium, Frich te, in Grund- 



