50 COMMENTAT1O 



dia opprimi , virtutem et vim raoralem interire sole- 

 re (O omniaqne impediri eteverti, quibus exco- 

 lantur felicitasque eorum constitui possit ? Quid 

 multa ? quum gravissimum civitatum consilium 

 eflici nequeat , nisi omni ratione , vi quoque , ubi 

 aliter fieri nequit , populi vitam , libertatem , hono- 

 rem , sal u tern , carissima quaeque vindicare liceat ; 

 nee qut Dei voluntas , nee qul Jesu Christi con- 

 silium , qui omnes quam celerrime et facillime ad 

 perfectionem moralem eniti et salutem veram con- 

 sequi voluit , perfici possint , me intelligere fateor ; 

 unde non tantum bellum gerere lichum , sed inter 

 gravissima , quae nobis Christianis incumbunt , of- 

 ficia , reputandum censeo. 



(i) Id jam noverat ille apud Homerum, Odyss. E. 3a- 



$ T' Kpsr%<; ccTrouivvrui Evpvoxa 

 , svr' civ ptv xu.ru, SovXtov 



Bene summus Ewald , OorJog en Vrede vit het standpunt 

 van den Christen beschowwd , fag. a8 : In vrijheid is de 

 inensch geboren , de zacht tot vrijheid ligt in alle menschen. 

 Zonder vrijheid kan lie inensch zich niet tot een mcnsch out- 

 wikkehn. Alle volken zij'n minder menschen ., naar mate zij 

 minder vrij zijn. leder vrljheidhater is een Godhater, Een 

 Satan it hij j die het hciligste te verwtetttn pong* , dat God 

 den memch gegeven 



S. 3- 



