58 C O M M E N T A T I O 



Tit. II. i.) , nee unquam principi ita adversari lice- 

 re, ut jura ipsius externa infringantur (i Petr. II. 

 13 1 6. Johan. XIII. 12 14.), obsequium etiam 

 turn praestare op.ortebit , ubi princeps cives evocat , 

 ut omni ratione, ipsa quoque vi ,principis et civiura 

 jura defendant et tueantur. ~-* Video nobis occur- 

 rentes , qui dicant : quid vero , si princeps , civilibus 

 tmice causis ductus,omnes justi et aequi fines mig- 

 rans , cives suos periculo exponat aliosque debellet ; 

 an turn quoque civem Christianum oportebit arma 

 accingere , alios contra omne fas et jus interimere 

 et omne calamitatum genus afFerre ? Hodie enim 

 principes non amplius ut peculiares Dei amicos 

 consideramus , nee ipsorum efFata adeo Dei dicta et 

 mandata habemus, neque amplius sub despotico 

 imperio vivimus , sub quo , ut Montesquie- 

 vius alicubi dicit , homo animalis instar , unice alius 

 voluntati obtemperat , sed Christiani est , princi- 

 pis suaque facta ad justi et aequi leges exigere; 

 quodsi principem aliis injuste bellum inferre per- 

 spicit , an turn auxilium suum praestabit , ut alii 

 injuste vexentur et opprimantur ? Audio ; ne- 

 que sane postulat Ethices Christianae doctri* 

 na ut cives, ubi belli injustas esse causas vi 

 dent, bellum gerant. Tale bellum Ethices Chris- 

 tianae doctrina, quae quemvis summrl justiti^ et 

 aequi tate agere jubet, ignorat plane. Sed id 

 simul hie obiter monitum sit , civi Christiano , 

 nisi plane et aperte belli causas injusras esse vi- 



det 



