ORATIO. 7 



Numinis sapientiam religiose admirari docet. Svstema nostrum planetarium un- 

 ilccirn planelis constnt , qui in dcfinilis orbibus circum solem volvunlur . et 

 quorum pluresetiamsatellitibuscircumdantur. Observation fuit , omuia luce sidera 

 motus suos cadem fere direclione absolvere , ab occidente orientem versus. 

 Quacritur, utrum aequalis hoec direclio fortuilo casu contingere potueril , an 

 certa causa sit statuenda quae , cadem ratione in omnia ilia corpora agens , ad 

 similes motus ea compulerit. Summi quidem momenti haec qua?slio est in 

 dijudicando systematis planctarii ortu et constitutione , qualis ab initio fuerit. Solvit 

 earn adhibito calculo Laplacius, qui, ostendens nullum fere dubium esse quiu 

 talis exstilerit causa , ad novas investigationes adilum mimivit. 



Aslronomia quidem indefessa summorum virorum industria hodie ad cum 

 pcrfectiouis gradum evecla est , ut omnia quae in ccclo observantur phenomena 

 ad unicum revocari possint principium , quod , gravitationis universalis nomine 

 iusignitnm,acerrimoNewtoni ingenio cognittim referimus. Neque tamen observatio 

 idcirco inutilis evasit. Hac enim sola illae quantitales constantes inveniri possunt 

 qua? , in formulis aslronomicis obviae , a massa , figura et positione primitiva 

 astrorum pendent , atque vulgo coefficientium nomine indicantur. Quum aulem 

 instrunienta quibus in observando utimur, et ipsa sensuum nostrorum organa 

 imperfecta sint , fieri non potest quin singular observationes levibus quibusdam 

 crroribus sint contaminates. Horum vis et efilcacia ut imminuantur , observationes 

 quantumpote sunt repctcndae el renovandaz, turn quoque tbeoria requiritur, 

 qua; indicct, quomodo illae componi et ad inveniendas incognitas quantitates 

 adhiberi debeant , ut in fine calculi quara levissimus sit erroris metus. E proba- 

 bililatis ergo doctrina, ad compensandos observationumcrrores admota , derivanda 

 sunt methodi , quibus illas calculo submitlimus. Praecipui recentioris scvi as- 

 tronomi in bane rem adeo felici successu incubuerunt , ut dubitandum sit , num 

 provecta astronomiae bodiernae condilio et tabularum astronomic-arum in dies 

 magis ad naturae veritatem accedentium praestantia potius astronomorum diligentia; 

 in observaudo , an prudcnter adhibits probabililalis tbeoriae debeantur. 



A disciplinis autem , quae naturae phaenomenis investigandis coutinentur , ad 

 illas nos convertamus , quae polilicae et statisticac vocantur , atque , quantum in 

 his quoque conducat , ut rerum probabilitales mathcmatico subjicianlur calculo , 

 aliquo saltern exemplo allato indicemus. 



