AD QUST. PIIlLOSOPfl. HIST. 4 1 



Cum morum dcpravatione extinguitur sensus vere rcligiosus } supcrstitiones 

 autem novae ct inaudiue apud genles serpunt. Ita ct Romae ; licet reipublicae 

 historia totassct religiosa , et omnis Romanorum vita continuum esset religionis 

 exercitium.Namquc ad patriae religionis observantiam a pueris instituebantur, larum 

 penaium , gcniorumque cultu , sacrisgentilitiis, pompis publicis (i). Ideo adulti 

 non oflcndebantur quod nibil in bcllis sine extis ageretur , nihil sine auspiciis 

 domi. In militia apparatus religiosus , infinita?que casrimonise $ domiuabantur 

 augures et haruspices. Annuentibus avibus bellum suscipicbatur , pugna com- 

 miltebatur ; rcligio militum ardorem comprimebat vcl deorum auxilio fretos ad 

 victoriam et mortem incendebat. Nee earn unquam criminabanlur : victores 

 victor!* auctorcs Deos adorabant, victi auspicia neglecta vel male intellecta 

 nccnsabant. Caslra erant templa , ait clar. Villemain (2) , et quo Romani studiis 

 militaribus magis intcnti erant eo religio majorem vim babebat in bomines , qui 

 continue in ea spem reponebant aut ejus timore exagitabantur. 



Ilisce milites per longnm usum subject! domi a3gre caruisscnt ; Romam re- 

 duces easdem in omnibus ad civitatem pertinentibus reperiebant, rite et reli- 

 giose observabant. Nee non summum religionis momentum in Republica regenda. 

 Conciouis convocationem , magistratuum electionem , legum lationes , omnia 

 libertatis publics exercitia antcibant, firmabant , consecrabant auspicia. Notum 

 est patricios ilia facile usos esse ad coercendam plebem , cum et Pontifex Max. 

 usque ad an. U. C. 5io e palriciis crearetur, auspicandi jus quoque haberenl 

 consules item e patriciorum ordine electi ; augures autem , quorum auctoritas 

 summa , .essenl primores plerumque viri , patriciorum e sanguine et partibus. 

 Ita religioue callidc usi patricii per complura saecula plebem ab inceptis deter- 

 ruerunt, ferventes compescuerunt , vincentes jam ad ofiicium (uti vocabant ) 

 reduxerunt. 



Sed cum plebs patricios superare ausa esset . et plebei jus magistratuum 

 gerendorum tandem obtinuissent , pcrspeclis artificiis , quibus religiosam habue- 

 rant fulem , cognila plerarumquc ca?rimouiarum vanitale , quibus abusi erant 

 patricii , religio conlemptui essc ccepit. 



(i) Cicero, cle Divin. II, 36, 4i. 

 (?) Du polytbcisme. 



VI. 6 



