2(3 P.-J. LEMOINE RESPONSIO 



Longe porro aberat noster ab iis erroribus , in quos Mystici delabi solent. 

 Melius mentis humanae vim atque naturam perspexerat , quam ut earn a mente 

 divina effluxisse atque emanasse fingeret (i), nee eum pantheistarum errorem 

 fovebat , ut duas veluti naturas in homine admitteret , unam quidem ineluctabili 

 necessitatis vi subjectam , alteram vero longe sublimiorem ac pene divinam , 

 qua sub forma asternitatis sese cogitaret libertatemque ita omni numero abso- 

 lutam perfectamque consequeretur , quo admisso, omnis revera hominis libertas 

 tollitur exstirpaturque : nee ad eos denique pertinet, qui omnia in Deo videre 

 sibi videbantur , et ipsi porro natura caeci. 



Vidimus supra omnes istas rationes qua? antimoralismum sic dictum consti- 

 luere videntur , cum principio Giceronis nequaquam consentire posse 5 nunc 

 jam operae praetium est ad reliqua principia properare disquirendi causa utrum 

 ea , quae cum morali natura consentiunt moralitatemque quomodocumque fo- 

 vent , et cum Tulliano effato congruant. Sensum igitur ilium sublimiorem a 

 multis in Anglia primum , post in Gallia , et in Germania denique celebratum , 

 ac magis magisque in dies sasculo decimo octavo perfectum , qui casteris sen- 

 sibus longe nobilior , nonnisi eis quse in se honesta sunt , delectatur , ac vir- 

 tutis castilatem majestatemque plurimum promovet , per quern homo , virtutis 

 gloria ornatus , sibi ipse reverentiam habet , ac laeto acquiescit animo ; per 

 quern improbi et nequissimi homines sapientem suspiciunt , semetipsos con- 

 temptui habent , ac vitia detestantur , breviter sensum moralem lege Ciceronis 

 conlineri in aprico est, ut qui vitas moralis, quam totam et integram complec- 

 titur ilia , partem duntaxat efficit. 



Quid de benevolentice sensu , in quo gravitas quaedam moralis recondita 

 latet , vi cujus homines ad sublimiorem virtutem moventur , atque in unum 

 veluti coalescunt ? quid de sympathia dicam , qua2 tarn arcto cognationis vinculo 

 cum benevolentia ilia , cum sensu morali denique continetur P Quid de per- 



(i) Vide Ciceroncm do natura Deorum 1. i cap. II ubi nominatim Pythagoram , quern do- 

 cuisse ait esse Deum per naturam rerum intentum , et commeantem ; ex quo animi nostri 

 carperentur graviter rcdarguit , quod 11011 vidcrit , distractionc humanorum animorum 

 disccrpi , et lacerari Deum , et cum miscri animi essent ; quod plerisque contingeret , turn Dei 

 partem esse miseram: quod fieri non potest. 



