AD QILEST. PHIL. THEOR. ET LITER. HUMAN. 29 



clisertius et fusius declarare vitiaque quibus reliqua laborant priacipia , recen- 

 sere non inutile credo. 



Primum igitur a doclrina de sensu raorali exordiemur, quae ab Antonio 

 Schaftsburyo inchoata , necnon ab Humaso discipulo commendata , a Clariss. 

 Viris HutcJiesonio , Robineto , Portali , Bonstetten et Jacobi ipso licet alio sub 

 nomine ad summum perfections gradum erecta esl. 



1 l.cc sane doctrina . lubens fateor , non omni caret prasstantia , longe tamen 

 philosophi Romani ratione inferior, utpote sensus moralis hac contiuetur, 

 proindeque primo Icgis moralis charactere non gaudet. Porro principium 

 quodvis per se manifcstum esse debet, nullaque ambiguitate laborare. Hie 

 vero jam in ipso sensus moralis vocabulo ambiguitas quaedam baud levis latet ; 

 sensus modi) ipsam rerum cognitionem , modo hunc vel ilium animi statum 

 significat; unde in utram sentenliam accipiant sensus moralis fautores ab ipsorum 

 arbitrio peudet. Sed hasc eorum sola ruina non est 5 qnocumque cnim sese 

 converterint , nodum solvere non poterunt. Si priorem sensui morali subjectam 

 velis rationem, quod Glar. Portalis placcre videtur, sensus moralis uedum 

 etbice scientioe principium coustituere valeat , ipse ab altiore principio repe 

 tendus erit , namque ratione nostra afliciatur necesse est , quae turn mcliori jure 

 virtutis fons esse dicetur. 



Si de boc vel illo animi statu dictum putes , sensus moralis ille erit sensus . 

 per quem conscieutia virtutis cum tranquillitatc animi et voluptate conjuncta 

 est} turpiludinis vero conscientia cum perturbalione animi ac dolore, atque 

 ita proximi philauliac accedunt, quam horrere sibi videntur. 



Sed, ut quis turpis vexetur, monet Kantius (Grit. rat. pract. cap. i p. 29) 

 pertubatione animi , jam antea moralitcr bonus esse debuit : sicut qui conscieutia 

 recte factorum oblectatur , jam antea virtutis studiosus. Ergo conceptus mora- 

 litatis et oflicii omnem couceptum de hac tranquillitatc antecedere debuit, 

 neque ullo modo ab hoc derivari potuit. 



Sensus moralis igitur sciential principium iiullo pacto conslituere potest. 

 Eadem autem crimina , quae in ilium cadunt , et in doctrinam de sympathia 

 a celeb, philosopho Adamo Smith nobilitatam cadere videntur , etsi magna in 

 ipso veritas recondita lateat . ilia , dico , vcritas , quam Kanlius postca disertius 

 declaravit , cuique sublimiorem doctrinam superstruxit. Etenim sympathia in 



