cusatur ; sedadmittens virum sine matrimonio, dat operam rei illicit as , ideo 

 ignorantia sua non est probabilis , nee debet inde consequi premium , et 

 danti operam rei illicitae imputantur omnia quos sequuntur prceter volunta- 

 tem suam. Forte romano jure concubinatus damnatus , bona fide tatnen initus , 

 liberis prodesset; nam ea esl conjunctio licita , ideo liberi non nefarii, sed nalu- 

 rales dicerentur. 



Perspicuitatis gratia non abs re erit vocabula discernere , quae in hac disser- 

 tatione singulis liberorum illegitimorum speciebus sunt addicenda. 



Naturales simplici voce appello, si jus romanum agilur, ex concubina justa 

 procreates } si jus hodiernum, conceptos ex iis qui omni conjugio soluti sunt, 

 nee ullo sanguinis aut affinitatis vinculo inter se conjugari prohibebantur. Na- 

 turales ex servis liberos appositis.verbis ex servili consortio natos leviter at- 

 tingo. Spurii jure tantum romano intelliguntur : sunt autem qui ex lurpi coitu, 

 legibus tarnen neglecto , furtim quaeruntur. Eoc damnato coitu natos designari 

 hos utroque jure liquet, qui ex conjunctione plane prohibita vitam auspicanlur. 



5. Liberorum illegitimorum condilio injusUe originis sequitur gravitatem, ita 

 ut naturales meliori fortuna sint quam jure romano spurii , quam utroque jure 

 liberi ex damnato coitu nati. Hi enim omnia pene sanguinis jura desiderant. 



Et quidem absunt illegitimi liberi a parentum culpa , tantum alieno laborant 

 vilio : si igitur in ipsos saevianl leges , non ipsorum sed parentum odio seeviunt. 

 Etenim cives, dum liberos extra nuptias suscipiunt , nullo fruuntur privilegio 

 quod ex liberis legilime natis parentibus obtingit} nee patria potestate hujusque 

 juribus gaudent; nee families inlegritatem, domus gloriam suique ipsorum me- 

 moriam conservare sperent. Si vero necessitate coacta , impulsaque gratia mo- 

 rum , matrirnoniique et civitatis, vis legum in liberos redundet, hoc etiam est 

 parenium supplicium , quod sui ipsorum filii fortuna duriore affligantur (i). Quin- 

 imo melior est in pluribus illegitimorum conditio ac legitimorum. 



Romanorum jure filii familias e commercio usuque pleno juris sunt exclusi j 



(i) Sit supplicium etiam hocpatrum, ut agnoscanl, quia neipe quidquam peccatricis concu- 

 piscenlix corum habebunt filii. Novell. y4- cap. 6. 



