tiam influxum magis magisque admiremur oportet : scilicet cum 

 tola reipublicae ac imperil Romani facies adeo frequenter versa 

 atque immutata fuerit, ut nullum retineret veteris formee vesti- 

 gium, aliae essent consuetudines , aliae leges, alia religio, alii magis- 

 stratus, alia judicia; sine praclaro illo historiarum lumine plurima 

 Juris capita densissima ofFunderenlur caligine : neque vero legum 

 interdum dissonantiam et inter se oppositionem , nee frequentes 

 Juris mutationes aut legislationis Romanae vicissitudines et instabili- 

 latem recte et ad amussim quis intelliget, nisi accuratiori antiqui- 

 tatum cognitione calleat. Homines autem hujus reipublicaB ignari 

 cujus statuta ac leges tractant, quam frigide , quam jejune, quam 

 misere Jus interpretantur! De rebus maxime scitu necessariis baud 

 aliter plerumque judicant, quam ceeci de coloribus; et, tamquam in 

 illuni nocte sine lumine errantes, ssepe ofFendunt , seepe labuntur, 

 seepe quovis potius, quam quo instituerant perveniunt (i) : ubi econtra, 

 si quis paulo plus praesidii historiarum ad Jurisprudentiam contu- 

 lerit , plerasque quas habebit obvias difficultates in fumum abituras 

 animadvertet. Etenim haec excellens antiquitatum scientia facem 

 ubique Jurisprudentia? praelert , in tenebris alias ambulaturse ; fontes 

 nperit ex quibus leges emanarunt , indicat circumstantias quibus 

 ortum debuere , in abditissima consuetudinum penetrat , et levato 

 soeculorum velo, obrutam multa annorum nocte veritatem eruit 

 itque, avulsam quasi ternporis ex iaucibus prsedam, in pulcherrima 

 luce spectandam proponit. 



Mentis ita vacuitate naturali istis praetiotissimis litterarum tbe- 

 sauris impleta atque exsatiata, cum solidioris in re quacumque 



(i) Yid. M. Ant. Muret. opera, ox edit. Dav. Ruhnkenii , torn. i. pag. 1 i58. 



