( 86 ) 



sensu externo comprobandam , ab iis nihilominus admittendam esse defendit , 

 qui ad ea quibus mundus externus constat , attentionem convertunt 5 rerum hoc 

 universum tale , quale sit , esse non posse , nisi praeter virium mechanicarum 

 actionem , ulla alia esset actio ad ens a necessitate physica non pendens , refe- 

 renda : entia sensibilia a materia , non sensibilia incorporalia sua ad caetera eutia 

 ratione determinari. Anirnam , natura sua in intimb et mutuo cum rorpore 

 commercio versatam , atque essentias stiae vim sua in corpore efiicacia monstran- 

 tem , quatuor facultatibus originariis praeditam esse , scilicet facilitate repraesen- 

 tandi , intellectu , voluntate atque syrnpalhia i. e. facilitate se ipsum in proximo 

 aniandi sicque cum numine supremo affinitatem monstrandi : hominem sua vo 

 luntate aut lionestum aut turpem evadere , prout sese ipsum perficiendo cum 

 Deo conjungatur, aul se ipsum corrumpendo a Deo separetur : honestatem 

 atque turpitudinem soli enti intelligent! atque libero proprias esse : liominis 

 naturas Deo similis atque amoris sine quovis ad suam utilitatem respectu capacis 

 a Deo difFerentiam in eo esse , quod nihil immediate id est sine mediis atque 

 instruments perficere valeat : mentem humanam suam ad numen divinum ra 

 tionem rite cognoscere non posse , nisi a Deo primum moveatur , adeoque re- 

 ligionem Dei donum habendam esse : sapientem nulli ideas, nulli animi motui 

 aliquam vim tribuere nisi vel ideam vel motum et intellectus et sensus moralis 

 probaverint : doctrinas varias esse posse , veritatem vero ibi esse , quo omnia , 

 quae vera habemus , conspirent : homines turn demum summa felicitate esse 

 perfruituros si eis contigerit suas cupidines sapienter moderari : hominem Dei 

 creatoris existentiam necessario admittentem , ad Deum in ejusmodi relatione 

 versari , qua ejus admiratione atque veneratione necessario arripiatur 5 super 

 quas religiouis fundamentum positum est. 



Talia in genere de rebus ad philosophiam spectantibus vir et sentiebat et 

 profitebatur. Videamus quasnam et ipse circa pulchritiidinem censuerit? 



(i) Omnes hoc unum student artes , naturam non solum ut effingant imi- 



(l) Quod quidem sequentibus illustrat clar. Battcux (Principes de litlcrature) la fonction 

 K des arts , di{-il , est de transporter les traits qui sont dans la uature et de les presenter dans 



