( '94) 



cessere sanguinolenta bella , visque dominationis. Ita, sedata tempestate, acre 

 liberiore fruimur. 



O rem mirandam ! Bellum quod incommodare commercio videtur , bellum , 

 inquam , Batavorum commercium stabilivit. Sedibus in arctiore terra sua destituti , 

 servitutem trans maria effugere coacti sunt ; bic procellas ultro lacessere didi- 

 cerunt $ hie , celebratissimi totius orbis inter varias gentes nautas evaserunt. Jam 

 temporibus Mauritii illorum yigebat commercium , sub imperio Frederici sapien- 

 sissimo , ad summum perfectionis gradum illud evehitur , imo Carthaginem su- 

 perat , quod restrictiore telluris spatio , majores Hollandiae attulit opes. 



Qui igitur populi fidelius quam Batavi datam fidem servant ? Qui , quatenus 

 ad commercium spectant , meliores leges jactabunt ? His nixi virtutihus , toti 

 Europe commeatus paraverunt , et electi sunt ut mercium recipiendarum summae 

 proponerentur. Et tu , Lodie tarn superbe Britanne ! (a) Batavo time fasces sub- 

 mittere cogebaris! 



Imperante Frederico Henrico, navibus Hollandia suis universi tegebat maria 

 mundi, omnes scdertia sua gentes vectigales fecerat; magna ex parte utraque in sua 

 redacta ditione India 5 Brasilia Lusitanos Spoliaverat. Cum exignis navigiis , 

 superborum immensas lurres Hispanorum submerserat undis. Totius orbis com- 

 mercium ex Antverpia Amstelodamummigrarat:ad Occidentem versus, Hollandiam- 

 Novam coloniis suis impleverat, vero ad Orientem, terram qute nunc Batavia dicitur. 



Ab anno MDGXXXIX , Batavia exsquabatur Regibus 5 imo seepissime eorum 

 controversias tanquam arbitra disjudicabat. Quo magis cum fmitimis regidnibus 

 prosperum fiat commercium , pace utendum est. Majora conata est Batavia, nempe 

 inter vicinos pacem servare nitebatur. Illam alterna vice vidimus Danire , Gallia3 

 et Britanniae auxiliantem. 



Quod tali sub principe non vigeret regnum F Optimam imperii , scilicet (6) 

 foederati , formam elegerat Hollandia , apibus similis quas succum tautummodo 

 rosarum eliciunt, in suam rempublicam optima quaeque caeterorum imperiorum 



(a) Hinc temporis commercium Hollandiae erat commercio Britannias uti , 5, i. 

 (t) Conf. Montesquieu, Esprit des lois , liy. 9 , ch. I, torn, i, pag. 257. 



