( '97 ) 



Nee ilium fugiebat (aft) rcipublicae per 80 annos continuis bellis dilaceratae otio 

 opus esse , ut palriic defensores vulnera sua ad cicatrices perferrcndi tempus ha- 

 berent. Jam dies advenerat , quo tot quassalam tcmpeslalibus familiam , in unum 

 locum congregarct ; cquidem , cum viclis perirent victores , ni , ut libri sancti lo- 

 quuntur: Gladium suum cum vomere committerent. Tandem, tot et lautis 

 laboribus fruiturus erat Fredericus, quum e vita excedit. 



Emori agcndo principem dccerc , aiebat Vespasianus, hacc Fredericus fideliter prae- 

 cepta observavit. Uti expertus uauta qui sacvientes medias inter tempes tales , novas et 

 solerliores artes navem regendi invenit , sic Fredericus Henricus ad portum vitae 

 rcipublicae navem solertissime gubernavit. Jam expirans , suam visus est revocare 

 animam , ut exlremum patriae halitum consecraret} enimvero, in articulo mortis 

 libcros suos ad se arcessivit, eosque his allocutus est verbis (27): 



Jam brcvi me moritwum scntio , liber i mei , dulce restat jnilii solatium 

 quum patriam liberam , Hispanorumqiie superbiam contusam aspicio. Inter 

 vos concordiam colitote: vis unitaforlior (a). 



i> Tibi , Wilhelme , qui brcvi in mea successurus es munera , prcvsertim qiue- 

 clam stint prtecipienda , ego tibi regnum trado firmwn , ad illius augenditm 

 splendorcm super sunt pauca, sed multa ad repellendam irwidiam, habet 

 j> respublica invidos , semperque habebit ; namque //Vor rebus ingentibus cruciatur. 

 Perfidiam , calliditatemque Hispanorum titneas , pacem cum vicinis colas ; 

 prospera Batavia sub modo rempublicam regendi adoptato , ne mutes ilium ; 

 illius justce leges , de illis nihil derogcs j sua civitatibus privilegia intacte ser 

 ves jprinceps es reipublicm . sed ne tua sit auctoritas comitiis suspecta caveas , 

 Integra providaque illorum concilia sequaris. Tu , Stadhouderus , duxque 

 Hollandite es . non vero arbitrarius dominator. Tanto in imperio discs tibi~ 

 metipsi imperare ; pro; cceteris altissimum brevi occupaturus es locum , ut 

 tua ex altitudine infelices et honestum virum , sfvpius in turba neglectum , me- 

 lius possis despicerc. Esto Justus : sine sumnia/ustitia respublica regi non potest. 

 > Antequam helium suscipias , illius vesanos tumultus tecum reputa , c(clerum , 

 in hoc reipubliccc statu bellumforct iniquissirnum. 



(a) Eendragt raaakt magt. 



