clientum negotia forentia gererent et curarent , mutuis tautum quibusdam officiis 

 clieritibus impositis , quae patronis invicem praestarent (i), deinde regno ad 

 Rempublicam redaclo , viri quidam nobiles et facundiores exstitisse videnlur , 

 qui ad illorum exemplum, causae cujusvis e plebe ad ipsos confugientis palro- 

 cinia gratis susciperent , ita capta plebis benevolentia aditum sibi ad amplissimos 

 honores munientes. Hinc nomen patronorum , bine clientum , quorum hi ut 

 gratum animum ostenderent , patronis data opportunitate , diebus festis , et so- 

 lemnibus, kalendis januariis, v. g. , saturnalibus , natalibus varia xeniola , strenas 

 et munuscula ofFerre solebant. Nee tamen semper res ita stetij , adeo potius 

 inversa , ut quum antea sponte sua munera ilia grati animi ostendendi causa 

 mitterent clientes, deinde ita hoc a rabulis in debiti necessitatem traductum 

 sit , ut vectigalis jam et stipendiaria plebs esse Senatui inciperet ; cui rei ob- 

 viam ire conatus est Cincius , lata hacce lege vetans , ne quis in posterum ob 

 causam orandam douum munusve caperet. 



Falli autem putamus Brummerum in eo , quod novum plane inter donum et 

 munus hie statuat discrimen (i) putans donum se rebus majoris praetii , munus 

 de minoris hie usurpari, noil satis validis ut videtur argumentis. Equidem re- 

 tinendum potius censeo , solitum , quod supra vidimus inter ea fieri discrimen , 

 ut donum se sit, quod sine causa datur, munus, quod cum causa, quam dis- 

 tinctionem minus idoneo eo rejecit Brummerus argumento quod causa dandi 

 hie semper subsit , praestiti scilicet patrocinii 5 etenim , quid impedit , quominus 

 dicamus donum intelligi , quod ante causam oratam datur , munus vero quod 

 post oratam causam Prius igitur dabitur sine causa , cum causa nulla adbuc 

 adsit , alterum cum causa , remunerandi gratia , operam in postulando praestitam. 

 Moverunt me imprimis cum ipsa verborum doni et mnneris collocatio, turn et 

 roaxime laudata Livii verba , ipsaque quae iis coutinentur, legis ferendae ratio: 

 quomodo enim , quseso , plebs vectigalis et stipendiaria senatui fieri potuit , si 

 dona et munera lantum , ea quae post oratam causam mittebantur , intelligamus . 



(i) Dion. Ital. , ant. Iloin. II, p. 83 s<]. 

 (a) C. 2, p. 28. sq. 



