(606 ) 



subinde , accideret , ut donatarii accept! beneflcii immemores insigniter ingrati 

 existerent erga donatores , ita ut vel gravissimis saepius injuriis , ipsorum personae 

 bonisve illatis eos afficerent , adeoque indigai fiereut qui accepta beueficia retinerent 

 idque malum , depravatis magis magisque Romanorum , moribus ingravesceret , re- 

 medium malo satis efficax illud quaesitum ut ob insignem ingratittidinem revocari 

 posset donatio. Et tempore jam digestorum de ingratitudine liberorum erga pa- 

 rentes , avocandisque ab iis donatiouibus cautum esse , eoc , /. 3 , . i , D. , h. t. , 

 forte haud male suspicatur Potter, ad, h. t. , D. , n XLVII (i). 



Hac autem ipsa de re insignis occurrit constitutio Constantiui Magni , in , jr. 

 J^at., p. 5i , initio , qua jussit Imperator , ut pater qui liberos quos in potestate 

 habebat , emancipaverat , si quidem atrocibus ab iis contra ipsam bumanitatis ra- 

 tionem afficeretur injuriis, petere posset, ut causa cognita firmitudine evacuaretur 

 sive rescideretur facta emancipatio , ita ut in poenam ingratitudinis patri ditiori 

 naturaeque juri subjugali in patriam redigerenlur potestatem. Hanc autem legem 

 respiciunt imperatores Valentinianus Valens et Gratianus , in L unica , C.^de 

 ingratis lib. , qua de re inter interpretes valde est quacsitum , quo verbum 

 leges. Ibi obvium referrent nescii , ita ut variae de ea uti solet in re dubia et 

 incerta , sint interpretum sententiae et conjectures (2). Ceterum constitutiones 

 principum saspius leges vocari neminem latet, nee est, quod obstet verbum 

 leges plurali numero hie usurpari , videntur sc. Constantini magni , bane cons- 

 titutionem de solo patre agentem secutas alias, quae id et ad reliquos adscen- 

 dentes , extenderunt cum hoc loco in fragmentis sermo tantum sit de patre et 

 liberis in /. unica. Contra laud, de parentibus , filiis , filiabus , ceterisque liberis , 

 sc. nepotibus , neptibus , cet. Eadem autem constitutione et illud continetur , ut 

 ita denuo illis patriot potestati subjectis , simul ad patrem reverteretur , quod 



(1) Idem, 1. L, n XV, verba legis, 3i , . i , D. , h. t. : K si mater jure contra filiam 

 it olfnHUM recte de gravi injuria iutelligit, etcnim levissima ingratitude ad rcvocationcm nou 

 sufficicbat, vid. fr. Vat., p. 63, 1. 3a. 



(2) Eas recenset doct. Pan, diss. de grati animi offi. et ingrat. poena, jure Atlico et Rom., 

 p. 5o , Lugd. Bat., 1809, ipse obscurum esse, quo pertineat , ingenue profitens. 



