Sectatores divortii instant : ordo , inquiunt, querelis , inimicitia, 

 uxoris defectione , saevitia mariti , utriusque injuriis aut injusti- 

 tift turbatur !.... Revcra turbari potest ; sed fortasse ordo iu familia 

 tantum labcfactatur; remedium infortuaii nihilominus exstat ; nam se- 

 paratio a legibus conccditur , et modo recte instituatur , ipsam suf- 

 liccrc credimus. Si quandopersonis dissolutio nuptiarurn f'avcrc pos- 

 set , non ideo omnium felicitas et bona communia disperdenda , nam , 

 ut dixit sngax auctor (i3) , L'homme d'etat imite la nature qui pa- 

 rait ne pas deranger le cours de ses operations y pour prevenir les 

 inconveniens particuliers qui naissent des lois generalement avanta- 

 geuses . 



Sed perstant adversarii - si quando , perhibent , conjuges sepa- 

 ratione indigent , quare non potius divortium concedendum esset; 

 nam matrimonii scopus societatisque linis , nempe propagatio aut 

 procreatio generis bumani , id postulant. Salus publica primus est 

 eocietatis finis , quera divortio nullatenus attingi posse cxposui- 

 mus ; nuptiae , si rite ordinantur , eidem fini favent ; procreatio 

 vero liberorum secundarius merito appellatur scopus. Nuptiae ita- 

 que institutce sunt, ut familiae in magna nostra communitate recte 

 discernantur , ut liberi cerium obtineant statum , patremque qui 

 ipsos defendat ; ut patres filios cJuccnt , sicque Reipublicee adiui- 

 nistratores , milites, agricolas , uno verbo optimos cives efllciant 

 et conservent : nuptiea tandem institute sunt , ut ordo remaneat, 

 nee societas disperdatur ; procreatio a natura procedit ; nuptiae a 

 legibus ; inde axioma , quod maxima consectaria confert : is pater 

 est quern JUST.S: nuptiae demonstrant. 



Et ut prredictum assequantur scopum nuptiae , nunquam pravis 

 consuetndinibus , si quaedam exstant, conformandae sunt. Si virtus 

 viget, ei favendum arbitramur, ita ut felicitas publica a legibus 

 pendeat, non ab atraospbero loci , diversisve hominiim speciebus; 

 quibus causis plurimi auctores virtutes ac yitia cujusdam nationis 

 tribuunt , quuin alii facillime probav^re e recta rerum gestione 



(i5) V. Philosophic de Terrasson. 



18 



