( 46 ) 



beri acquirebant , id palri acquirebalur. Postea tamen introdncta 

 sunt pecuHa, quoe eA in re modum quasi posuerunt, 4 pater 

 poterat lilium exhseredare, nullA causA adjectA : quod similiter 

 etiam coarctatum est (i5). Prsetcrea initio filius invitus cogebatur 

 esse patris hoeres , de quo postea aliter constitutum est (16). 

 Pater praetcrea habebal jus filium exponendi; licet neque ex legi- 

 bus Romuli, neque ex legibus XII tabularum, necare aut expo- 

 nere infantes receus natos, nisi sub certis legibus licuerit. Prse- 

 terea potcrat pater {ilium abjicere; ad parietem illidere , rele- 

 gare ad opus rusticum , qua: omnia tamen postea sunt mutata el 

 partim abrogata (17). Caeterum corapetebat hoc jus non tantum 

 in liberos primi grades, verum etiam in nepotes et pronepotes. 



Hanc autem patriam potestatem, quse tanta fuit , maximas in 

 liberis educandis partes egisse facile apparet. Aliter enim fieri 

 non potuit, quin Romani maximA severitate filios educaverint, et 

 a tenerA iude infantiA eorum mentibus imprimefe studuerint mag- 

 iaani erga se , tamquam dominum , reverentiam. Filii contra omni 

 ratione studuerunt patri placere , et jussis atque voluntati illius, 

 quern monarch* instar venerabantur, quani maximA diligentid 

 parere (c). Observamus tamen , tit in omni ratione vestigia vitte 

 Nomadicee sensim sensimque apud Romanes rariora facta sint, 

 ita imprimis bAc in causd. Patris enim potestas per temporis de- 

 cursum multum imminuta est, et in locum studii familise sensim 

 sensimque successerunt erga patriam amor et reverentia: quseque 

 antea unice patri deferebantur honores , postea patrise tribtitse 

 sunt, cujus quidem rei plurima nobis exempla occurrent. Quam- 

 vis tamen auctoritas paterna sub finem setatis, de quA nunc agi- 

 mus, multum sit imminuta, hunc tamen salutarem efFectum ser- 



(i5) Nov. n5. c. 5. (16) L. 57. ff. de aeq. Haer. (17) Ct. Nittds 11. 

 1. 2. sect. 2. et Meupoort de Ritib. Rom. sect. 6. c. 5. 4. p. 468 seq([. cd. Na- 

 gelii et alii. 



(c) Romulus nullam pa-nara in parricidam constituit, cum existimaret , neini- 

 tieni luijusmodi quid committere posse; 600 demum post U. C. anuos hujus rei 

 exemplum occurrit. Plut. in jRomulo, 22. t. i. p. 78. ed. moae. 



