(43) 



Dum uxor itaque maritali potestati non subesset , usque ad 

 legem Juliam de adultcrio, nullse rcpudiandi observandee eraat 

 solemnitates ; sed usu constitulum , ut claves auferret maritus 

 dotemque remitteret (5o). Si femina conjugem repudiate vellet, 

 etiam ei claves obtnlit (5i). Divortium mutuuro, proprie dictum, 

 ab omnibus itaque receptum est. Nulla fides; nulli quasi mores 

 populum fortem effecerunt; nondum elapso anno, maritus abseutem 

 uxorem exspectans, saepissime a liberto repudii libellum accepit; 

 quauqnam quidam scriptores iu dubium revocent, an feminee e 

 leg. XII. tabb. repudiandi facullatem oblinuerint, ut afiirmat Mon- 

 tesquieu (5a) ; longo usu potius , secuudum alios, sibi jus illud 

 vindicavere (53). Non verum ergo repudium exstabat a parte 

 uxoris ; quum illis temporibus per mancipationem , aut per prae- 

 script ionem , mariti in uxores potestatem assequi desiverant, 

 nulltim superfuit eas repetendi medium (5/ } ). Non aliter expli- 

 catur, quamobrem absquc quadam ratione uxores virum repu- 

 diaverunt : Caelius , in epistola Ciceronis (55), Paula Valeria, 

 soror Triarii , inquit, divortium sine causa, quo die vir e 

 provincia venturus erat, fecit; nuptura est Decimo Bruto." 



En miseri Sp. Carvilii Rugae repudii eflectus , quod censores 

 quidem inconsulte jusserant; at populus Romanus mores post- 

 habuit gloria), cujus maximum tamen olim fuerunt fundaraentum. 



Poslquam Augustus Jani templum clauserat, spes forte super- 

 fuit bonis civibus , ut nimiani coerceret licentiam ; quid autem 

 optare potuerunt a priucipe , qui publicas contemnere mores 

 rainime dubitaverat? eodein die, quo uxor ejus Scribonia Juliam 

 nimis celebrem edit, a conjuge repudiatur; Liviam etenim licet 

 gravidam Princeps ducere cupiit , sed Pontifices consulti per lu- 



J5o) Cie. Philipp. IT. 



(5i ) Mulier off'ensa claves remisit , et domum patenuim revcrtit." Ambros. cp. 5. 



^62^ Esprit dcs lois, liv. 16, chap. 16. 



f53) Grower, de jure connub. IT, Si. 



(54) Pilati, lois polit. chap. i4. 



(55) Epist. ad famil. lib. 8, epist. 10. 



