( 56) 



solvebantur ; velut si libertus acceptam denuo amitteret liberla- 

 tem, quam veluti donationem revocare licebat. 



Alia adhuc servitute conjugium rumpebatur; nerape servitute 

 poenae ; hsec fictio legis a prsetoribus introducla, tit abolitioni 

 poenee remedium invenireut. Ubi commissum erat a cive capi- 

 tale, ait Noodt (109), quaesitores uon civ em capile puniebant, 

 (nonenimfas erat); sed non esse civem earn, judicabant, qui 

 capitis condemnatns foret, servum appellabant poenae ; ad ser- 

 vum autem civile jus non pertinebat. Ita, quanquam civis esset, 

 tamen vitam, quasi servus, amittebat., et in manum carnificis, 

 velut actovis posnse, maiicipabatur." 



Ex poenae servitute luaximi tamen errores , regnantibus impe- 

 ratoribus, irrepserunt ; Justinianus eamdem abrogavit, quum di- 

 vortii rationes sanxit: Quod prius ex legum severitate , inquit, 

 r> introductum est, nos dementi cessione resolvimus" (no). 



Captivitas apud hostes servitus nunrupabalur; servitutis itaque 

 Ti ac potentia, secundum legg. Romanas , connubium dissolveba- 

 tur ipso jure (m); altamen quinque tantum post elapsos annos 

 novas inire nuptias poterant, si incertum esset, an adhuc absens 

 apud hostes -vita fungeretur (i 12) ; Justinianus autem non regulain 

 vigere permitit, qua3 sub justitioe obtentu, niaximam occultabat 

 iniquitatem (n3): jussitque, ut post quinque annos conjux super- 

 stes ad secundas nuptias convertens, nulla exinde commoda per- 

 cipere posset; sed unusquisque in suis maneret, quse cuncla sanxivit 

 annis 536 et 641 (u4)- Consuetudinem tandem penitus abrogavit: 

 Hodie, ait Imperator, quantiscumque annis maritus in expedi- 

 tione manserit, inulier sustinere debet, licet neque litteras , 

 neque responsum ab eo acceperit. Sed si mortuum audierit, 

 non prius uubat, quam per se , vel per alium , eum sub quo 

 militabat, adiens interrogaverit, an re vera mortuus sit: ut 



(109) Noodt, probabilia juris, lib. 3, cap. 12. 



(no) Nov. 22,, cap. 8. C 111 ) ^" * ^* de Divortiis. 



(ii'-t) L. 6. ff. eod. tit. ( M 3) Grower, de jure connub. lib. 2, cap. 3i -52. 



ii'i] Nov. 22, cap. 7 ; et nov. 117. Gothofredus , in nov. 117, cap. u. 



