(77 ) 



Bellum Punicum III. gravissime nocuit (6). Romania non cxtrinse- 

 cus mala immincbant, sed ipsa nocuit moles ," ct ipsius imperil 

 habitus atque ratio iutcrna ei obfuit: cuncta maria , terrseque 

 patebant: fortuna sanvire ac miscere omnia cocpit , qui labures , 

 pericula, dnbias atquc asperas res facile toleravcrant, iis otium, 

 divitiip, optandae aliis, oneri miseriaeque fuere" (i i). Nee minus 

 nocuere divitiae , quas e Graecia , imprimis ex Corinthi excidio, 

 secum asportarunt Romani. Siraul euim cum Graecorum cultu , 

 artibus et litteris eorum mores assumserunt, et cum non pede- 

 tentim, sed uno quasi temporis momento exculti sint, non potuit 

 non cultus hicce iis nocere. Jam videamus , quomodo baecce op- 

 portuuitatem pracbuerint rerum commutationi , quae obtinuit sub 

 iinem retails nostrse. 



Tendebant fere antiquae respublicae vel in democraliam , -vel ia 

 oligarchial)! (i 2). scil. in quacumque civilalc antiquA liabebantur 

 et populi concio et senatus patriciorum. Uterque autein majorem 

 potentiam acquirere gestiebat : unde f'actum , ut gravissiraae con- 

 tentiones existerent inter Plebem et Patricios. Uterque enim 

 ordo in alterum dominandi erat studiosus , et ipse jugt impatiens : 

 quocirca ex eo imprimis cavebat quisque , ne ejus jura sibi vin- 

 dicaret alter : undefactum, ut equilibrium semper obtineret inter 

 potentiam Patriciorum et Plebis. Cum vero divitiae et corrupt! 

 mores in civitate Romana id effecissent , utPlebeji (qui pauperio- 

 res fere erant quam Patricii) studiis suis et luxui obsequi cu- 

 pientes (c) , ditioribus indigerent , et brevi toti ab iis penderent; 

 inde factum est, ut eequilibrium disruptum sit, el major potentia 



(11) Id. ibid. c. 10. ("12) Cf. Montesquieu, Espr. de loix, liv. 8. ch. 2. 



(//) Sulilala imperil .TmuU , non ^railn , sod pnEcipiti cursu , a virtute 

 descitum, ad vitia transcnrsiim." fellej. Paterc. \. 3. 



(c) Hue etiam referri posset, quod illud, tfiiod nos vocare solemus, Esprit 

 de Corps, hocou tempore eos conjungcre ccssavit. Plcbeji sc. non vchemeiiter 

 illo tenebantur amore ordinis sui, quo antea. Verissime dixit Monti'scjuivius : 

 i> La tyrannic d'un prince ne met pas un elat plus pros de sa mine (jiiu rin- 

 diflVt-fiice pour le bien commun n'y met uue rcpnblique." Gr. et Dec. des 

 Rom. c. 4. Iilque si dc tota rep. verum sit, quidni dc singulis partihus vcrum 

 esset ? 



