(79) 



raajores noslri ne semcl quidem , noslra setas seepe jam sensit; 

 sed miscrius nihil , quam ipsa victoria : que etiamsi ad meliores* 

 venit , tamen cos ipsos ferociores impotentioresque reddit; ut 

 etiamsi naturd tales non sint, necessitate esse cogantur. Multa 

 enim victori , corum arbitrio, per quos vicit, etiam invito , fa- 

 cienda sunt" (i5). Et hujus dieli veritatem satis probavit et 

 Marii et Syllao dorainatio , qua omuia divina et bumana violata 

 sunt (16). Marius imprimis, legibus spretis, inGmis et vilissimis 

 hominibus summos magistratus defcrebat , nt remp. subverterent 

 et eflreuatre multitudini qutevis et nobiliorum et ditiorum capita 

 possessioncsquc concederent. Quamvis vero post Syllam resp. an- 

 tiquam form am assnmsisse videretur , et major ordo rebus inesset, 

 inisera tamen erat reip. conditio, pravissimi mores et magis ma- 

 gisque ad interilum vergebat civitas. Verbo , tempore Ciceronis 

 virtutes civilcs interierant, quibus Romani ad tantum glorise 

 fastigium pervenerant (17). Et : pro pudore, pro abstiuenlift , 

 pro virtute, pro audacia, largitio , avaritia, vigebant" (i 8) ; ita 

 ut alitcr fieri non poluerit, quin inulti idem facere tentarent, quod 

 nonnullis jam cesserat , ut sc. suramam rcrum ad se trabere stu- 

 dcrent. Et talcm auctoritatem sibi vindicasse Ccesarem , bistoria 

 docet. Romani vero jam adeo ad scrvitutem erant informal! , apti 

 fere dixerim , ut post interfectum Cfesarem , liberi non esscut 

 Romani, neque tamen adesset tyrannus (19). 



Quantam vero efficaciam habueriut bclla ista civilia in pucrorum 

 institutionein, satis liquet ; eamque admodum neglectam fuissc 

 facile quisque scntit. Sed cum eA de re mox nobis agendi locus, 

 priinum videamus de iis negoliis, versus qure dirigebalur cduca tio, 

 quippe quibus ad summum honorem adscendere possent homines. 

 Supra vidimus ante Helium Punicum II. agriculturam ct bellum 

 maximo loco babita fuisse , et maximi factos esse qui bisce rebus 

 cxcellerent. Postea vero alia obtinuit ratio, cum homines, rurc 



(i5) Ep. ad Div. IV. 9. (16) (If. Montesquieu, Gr. et Dec. c. 11. 



Ci'. Cicero pro Cnelio. c. 16 scqcj. (18) Sallust. B. C. c. 5. 



Cf. Montcsfj. 11. c. 12. unt. 



