(8o) 



relicto , in nrbem migraverant. Turn enirn agricultura primum in 

 desuetudinem, postea in contemturu abiit; ita ut patres farailias, 

 falce et aratro rclictis , intra murura correpserint , et in circis 

 potius ac tlieatris sederent, quam in segetibus et vinetis manus 

 moverent. (20). Quod ad res militares attinet, a Mario primum 

 et mox a Csesare , tola fere militise ralio immutata est: quod pro- 

 bat Salmasius (21). Primis temporibus ex iniima civium classe 

 nulli milites legebantur, nisi summa necessitate urgente (22). 

 Marius vero milites scripsit, non more majorum, neque ex clas- 

 sibus, sed uti cujusque libido erat, capite censos plerosque (23); 

 quod certe non eo valuit , ut studium militandi augeretur , sed 

 contra eurn efFectum babu.it , ut militia contemneretvir. Milites 

 autem magis ad unam alteramve factionem pertinebant , et tyran- 

 nidis potius satellites crant , quam patriae propugnatores haberen- 

 lur. lllud enim jus quod antea penes paucos fuerat, uunc ad 

 exteros et viles homines transiit. Sed haec non valent de tempo- 

 ribus ante Marium : et universe observandum videtur, Romanes 

 nun quam proprie bellum et res militares sprevisse, cum natura 

 ipsi sua ad bsecce negotia ferrentur. Quare Cicero expresse docet , 

 praeter eloquentiam, peritiam circa res militares ad summos in 

 civitatebonores adducere. Exponit igitur quaenam fuerint negotia , 

 quae suo tempore ad dignitates adducerent cives , hisce verbis : 

 Duae sunt artes, inquit, quse possunt locare bomines in amplis- 

 simo gradu dignitatis , uua imperatoris , altcra oratoris boni , 

 ab hoc enim pacis ornamenta retinentur , ab illo belli pericula 

 repelluntur" (23*). Sed cum minim alicui videri possit tantum 

 tribuisse Ciceronem oratori , quid proprie fuerit eloquentia in 

 civitatibus antiquis , quousque tetenderit oratoris munus , sequenti 

 paragrapho exponere in animo habemus. 



Primum tamen videndum de foerninarum conditione^et universes 

 vitte domesticoe babitu , hacce eetate. Post bella punica 



(20) Coluraella in praef. (21) De Milit. Rom. p. X. Antiq. Rom. Graec. 

 (22) Gel. XVI. 10. (20) Id.ll.Sallust.^./.c.86. (25*) Pro Murend c. i4. 



