(88) 



pensus est acl jus suum in eos exercendmn. Ab altera parte liberi 

 majori libertate fruunlur: non unice a patre pendent, uec hnjus 

 vivendi genus sequuntur, sed quisque ad ilia negotia polissimum 

 sese applirat, ad quee natura sua ducitur: domuni paternam de- 

 serit, aliis parere solet , ad aliorum mores informatur : quse 

 omnia eovalent, ut filius paterna auctoritale excidat (4)- Idem 

 apucl Romanes obtinuit. Patres tiliis majorem libertatem concede- 

 bant , ab antiquA in eos severitate remillebant , et familiariter 

 magls cum iis degebaut (a). Et universe bacce oetale obtinuit, ut 

 majores natu multo magis cum eetate minoribus versarenttir, quam 

 antea. Ita Cato Uticensis puer cum aliis puerulis intererat festo, 

 quod quidam ex gente sua setate jam provectior, nalali suo die, 

 celebrabat: ibique pueri et adolescentes commixti ludebant (5). 

 Cseterum lioc coustat, et educationem et institutioueni ante 

 Syllse tempora recte sese habuisse, et parentes id prsesertim egisse, 

 ut filii imbuerentur artibus et scientiis, quae a Grsecis ad Romanes 

 transierant. Et universe maxima diligentia Jiberos curarunt, quod 

 de ,/Emilio Paulo v. g. et de Catone constat. llle enim , teste 

 Plutarcjio (6) , QlhOTSMOTCtTOi; omnium Romanorum erat , et 

 nulla impediente re publica, semper aderat filiorum suorum exer- 

 citationibus. Kec lantum eos institui curavit disciplinis patriis , 

 verum etiam majori sumtu- doctrinis Grsecis: et prseterquam quod 

 grammatici , rbetores et sopbistse eos litteras docereut , voluit 



(4) Cf. Millar 11. c. 2. sect. 2. p. 129 - i55. (5) Pint, iu vit. 2. t. 7. 

 p. i3o. Ed. m. Plura sihiilia negotia in vitis suis refert P lutarchus : quae quamvis 

 primo adspectu nullius videantnr momenti, tamen minime sunt negligenda. Et 

 licet cseteroriim historicorum , Livii, Taciti, Flori aliorumque laudibus nil dc- 

 tratam, ea in causa tamcn Plutarcho postponendi sunt, quod Lie fere adhibue- 

 rit , quee in quaque gente servarentur scripta , sive commentarios , quibus me- 

 moriee prodita erant, qi'.aecumque hujus gentis viri , qui celebritatem nacti essent, 

 memorabilia vel fecissent vel dixissent: unde ex Plutarcho optime cognoscimus 

 antiquorum Romanorum res domesticas, quibus commentariis destitnti fuisse 

 videntur cteteri historici. (6) In vita 6. in fin. t. 3. p. 55. 



(a) Cato Major dicere solebat, eos qui uxores ant liberos verberarent , in sano 

 tissima negotia manus inferre. Plut. in vit. 20. t. 3. p. 274. 



