(89) 



etiara ut sculptorcs , pictores , homines qui cquos regcrent, ve- 

 natorcs, et qui feras capercnt, iis adessent. Cato vero, ubi eiiilius 

 natus esset , qiuevis slutim negolia relinquebat ( publicis tantum 

 exceptis), ut conjugi adesset , quum puerum lavaret, eumque fas- 

 ciis involveret. Ipsa enim (ilium nutricbat, et sa-pe mammam iiliis 

 servorum dabat , ut hi fratrum iustar iilium diligerent , quippe 

 qui eodem lacte nutrili. Et cum eo pervenisset filius , ut rationis 

 capax esset, ipse eum litteras docuit , licet servum haberet Chi- 

 lonem , moribus sese commendantem, et probabilem grammalicum, 

 qui multos praeterea nobilium (ilios instituebat. Nolebat enitu 

 (ut ipse dicebat) filium opprobriis a servo peti , eumque aures 

 pueri vellere , si tardior esset in discendo : et ferre non poterat 

 iilium servo dcbcre quidquid in disciplinis profecisset ; sed ipse 

 ei praefuit Literator ( ypXftfJOtTlSVS ) , ipse juris magister, et ipse 

 ei prcefectus exercendo erat. Non tantum eum jacula mittcre do- 

 cebat, armatum pugnare et equo vehi , sed ad pugilationem , 

 CT$ %,tp} 7r6~ TTCtisiv^ eum instituit, caloretn et frigus perferre , 

 atque natare. Historias ei ipse conscripsit majoribus litteris, ut 

 domestica jam disciplina antiquorum pcritiam contraheret. Impri- 

 mis de eo cavcbat, ne , puero prpesente , turpia auditu diceret, ac 

 si adesset virgo Veslalis (7). 



Disciplina mililaris ante Syllam non neglecta est. Constat enim 

 Scipionem Africanum (tf) , cum 17 cetalis annum attigisset , in cas- 

 tra profectum esse. Idem de Catone Majore ullirmat C. Nepos (8*), 

 ut alia exempla taceara : quin Plutarchus expresse dicit , juveues 

 in castris militare solitos fuisse , ut aliquando imperatoriam 

 dignilatcm naucisci posscnt" (9). Licet ex eodem Plutarcho 

 etiam appareat juventntem luxu jam cmollitam fuisse, et a labore 

 aversam (10) , atquc eloquentiam (b } armis prnetulisse (n). Ita ut, 



(7) Pint, in Caton. Maj. $ 20. t. 2. p. 2y4 ct 276. (8) Scipiouis Africaui 

 tita in cditione men Ptutarchei deest. Locus ad quem respicio obvius est in ver- 

 sion.: Aniyoti, t. 12. p. io5 ct io4. (8*) In vit. c. i. cf. Plut. in vit. $ i. 

 t. 5. p. 246. (9) In Flaminio, \. t. 4. p. 52. (10) Cato Maj. 4. 



t. 5. p. 260 et a5i. (11) Id. Ibid. 4. 



(b) Quara ob causam dc Fabio Maximo ulemori.-e prodidit Plutardius: eum 



II 



