(93) 



eloquentiae opportunitates adesse potuisse, nobis supcrsunt verba 

 Anctoris dialogi de Oratoribus: Magna eloquentia, sicut flamma , 

 rnateria alitur, et molibus excitatur, et ureudo clarescit. Eadem 

 ratio in nostrd quoque civitale antiquorum eloquentiam provexit. 

 Nam etsi liorum quoque temporum oratores ea conseculi sunt , 

 quae composita et quieta et beata republ. tribui fas erat : tamen 

 ista perturbatione ac licentia plura sibi assequi videbantur, cum 

 inixlis omnibus, et moderatore uno careiitibus , tantum quisque 

 orator sapcret , quantum erranti populo persuaderi poterat. 

 Hinc leges assiduse, populare nomen, hinc conciones magistra- 

 tuum pernoctantium in roslris, etc." (45). 



Jam breviter videamus de oratoris institutione. Juvenis, qui 

 sese ad eloquentiam applicabat , debebat esse bonus (46). Quare 

 inquit Auct. Dial , Veteres iutelligebant opus esse, non ut in rbe- 

 torum scholis declamarent, nee ut fictis , nee villo modo ad ve- 

 ritatem accedentibus conlroversiis linguam modo et vocem exer- 

 cerent; sed ut his artibus pectus implerent, in quibus de bonis 

 ac malis , de bonesto ac turpi, de justo et injusto disputatur. 

 Hsec enim est oratori subjecta ad dicendum materia. Nam hi 

 judiciis fere de cequilale, in deliberationibus de honestate dici- 

 mus, ita ut plerumque bfec ipsa invicem misceantur. De quibus 

 copiose et vane et ornate nemo dicere potest, nisi qui cognovit 

 iiattiram humanam et vim virtutum, pravitatemque vitiorum, et 

 inlellectum eorum , quse nee in virtutibus neque in vitiis nume- 

 rantur" (4y)- Boni ergo pravique discernendi facilitatem habere 

 debebat, eoque ab infantid assoefactus esse: tit et bonarum 

 rerum studio duci, malas fugere debebat. Caeterum, prpeterquam 

 quod quis naturA sua ad eloquentiam aptus sit (48) , antequam 

 publice dicere possit, plurimarum rerum scientia eum prseditus 

 esse necesse est, immo [ teste Antonio apud Ciceronem (49) ] 

 Omnium rerum ?nagnarum atque artium." 



(45) C. 36 ct 5 7 . cf. c. 53. (46) Quinetil. J. 0. XII. i. p. io44 scqq. ecT. 

 laud, et notes ad h. 1. cf. c. -2. (4 7 ) C. 5i. cf. c. 32. (48) Cic. De Orat. II. 

 20. cf. 25 et 28. (4g) Ibid. I. 6. cf. 5 et 28. II. 2. III. 3i , 33, 54 et 55. 



