( III ) 



rationem Orientalem coroposuissent Romaai , Imperatores nuiu 

 suo omnia regebant, ab hocce nutu. omnia pendebant: undc 

 sponte evenit , ut homines mores suos prorsus componerent ad 

 Impcraloris mores et vivendi rationem. Hinc nib.il certi erat, 

 omnia agebantur secunclum liuperatoris volunlatem , in ejusque 

 gratiam : bine denique orta est turpissima adulatio, quce sub 

 Tiberio jam eo pervenerat gradu, ut ipse Impcrator, quoties curia 

 egrederetur, exclamaret: o homines ad servitutem paralos" (a3). 

 Haccce vero servilis conditio et turpissima vitia quomodo quueso 

 non maximam vim in inslitutionem exercuisseut ? Parentes ipsi 

 ad abjcctam adulationem parati, principem, Dei instar, colere 

 docebant lilios. In juvenum animis nulla antiquae gloriae cupidinis 

 vestigia supererant, omuia erant mercenaria , et nihil ad quic- 

 quam suscipieudum homines adducere poterat , nisilucri spes aut 

 poenae metus. 



Reclse puerorum institution! obstabat praeterea surama morum 

 corruptela. Vidimus supra, quantopere ante Octaviani tempera 

 corrupt! essent Roman i : hoc auteni constat, gentem semel corrup- 

 tam nunquam ad virtutem rcdire (24). Post August! autem tem- 

 pora infamis et monstruosa luxuries dominabatur, quae eo tandem 

 increvit , ut non nisi exhaustae civium opes huic finem imponere 

 possent : quod jam sub Augusto accidisse videlur. Quae enim 

 postea oblinuit bonorum profusio, magis ad Imperatores, eorum- 

 que ministros et aulicos pertinuit, quam ad inferioris couditionis 

 homines. A luxu itaque ct spcctaculis abstinerc coactus erat 

 populus, sed nihilominus tamen ludorum furorem non deposuit, 

 verum aliorum sumptibus ludos spectare cupicbat. Mali Impera- 

 tores, qui istiusmodi spectacula populo praebcbant, ab eo dilige- 

 bantur. Boni contra, qui ista ei ncgarent, improbabaiitiir. Uiide 

 patuit, adeo corruptos esse populi mores, ut pravum principem 

 prreierrcnt bono, dummodo ejus voluptatibus obsequeretur. Et 



(J3) Teste Tacit. AnnaL III. 6i , 66, 67 et 70. (ai) Cf. Rousseau Pen- 

 sees , art. Peuple, p. in. 



