R A T I O. 17 



Fateor cquidcrn libcrtatcm , quam dixi, non 

 esse unam omnibus; novi adeo academias , 

 in quibus omnia tarn diligentcr doscripta sunt 

 statutis ct Icgibus publicis , ut exulante liber- 

 tate, praetor noinen nihil retinuisse videantur, 

 quo eas a vulgari quaquc schola discernas. Ve- 

 rum aliae adhuc libertate iVuuntur , aut ple- 

 na , aut plus minusve tcmpcrata. Apud ma- 

 jores autem vix minus amplus erat ille fructus 

 quarn in primo ortu Univcrsilatium Bononiae 

 ct Patavii fuerat. Docebat quisque ea ad quac 

 doccnda inaxime vocatus erat, nee tamcn aliis 

 quac praetcrca utilia duceret, al>stinere co- 

 gcbatur, ne iis quidem quac a collega aliquo 

 docercntur. Itaque studiosi quern vcllent maxi- 

 me audiebant; ncc tcmpus lum statutum erat, 

 nee modus; examen autem levc erat et clam 

 sumcbatur, cum bcnigna sollicitudine ut fa- 

 mae candidati parcerctur. Haec sunt in Sla- 

 tutis Lcidensibus, necjuc aliter in aliis patriac 

 acadcmiis obscrvatum esse per longurn tempus, 

 pleri(jue nostrum meminerunt. In primis vero 

 memorabile est, quod turn ad audiendum 

 frequcnlandumve nemo cogebatur. Nempe 

 quod in pueris scljolasticum cst, ncccssariuni 

 tamen , id 'in inaturis adolcsccntibus servile 



2 



