54 C O M M E N T A T I O 



cula , quemadrnodum illud, Decs esse colendos civi- 

 tatis Icge , praeceperat Apollo Delphic us (i). 

 De reliquis non liquet, qua rationc Socrates eas 

 institutas esse divinitus exisiimaverit. 



Has leges in regundis rebus humanis vindkant 

 etiam Dii. Poenis insequuntur eos , qui eas trans- 

 grediuntur, baud efFugiendis ; praeterea beneficia 

 in eos conferre nolunt (2). lis contra, qui illas 

 observant 9 favent prospicitintque : nam benefaci* 

 lint iis tantum , qui sibi grati sunt , grati autem 

 sunt ii tantqm , qui legibus suis obtemperant (3). 

 Iis autem , qui sibi grati sunt , hoc imprimis be- 

 neficium tribuunt, quod eos admoneant de rebus 

 futuris : qua de re nonnulla dicenda sunt, quia 

 rnultum idfacit ad cognosccndum Socratis privum 

 ingenium. Scilicet in cura, quatr, Dii hominum ge- 

 runt, primarium quendam locum tribuebat rerum 

 fumrarum nianifestationibus. Qua in re non ratio- 

 cinabatur , ut deinde Stoici: hi enim ex eo , 

 quod Dii sint , hominesque diligant , et , quid fu- 

 Turum sit , sciant , a priori efficiebant , eos homi- 

 riibus futura significare (4^). Ille contra , ut jam 

 vidimus , ex eo , quod Dii hominibus futura signifi- 

 carent , probabat , eos res humanas curare. Existi- 



ma- 



(O Mem. IV. c. 3. . 16. coll. I. c. 5. . 2. 



(2) Mem. II. c. a. . i4. 



(3) Mem. IV. c. 3. . 17. II. c. i. 28. III. c. 9. . l5. 



(4) Cf. Cicero^ de Divinatione I. 38. 



