56 C O M M E N T A T I O 



idoneam adepti , dijudicare et perspicere possumus , 

 hos insanire dicebat Socrates, et nefaria facere; 

 sed et insanire illos , qui omnia ex hominum arbi- 

 trio agenda esse , nihilque Deo committendum ex- 

 istimarent (i). 



Si quis igitur majus, quam humanam sapienti- 

 am , auxilium expeteret , ei suadebat , divinationi 

 operam dare : nam eum , qui noverit * quibus rebus 

 Dii hominibus ea , quae agenda sint , significent , 

 nunquam auxilio Deorum destitutum fore dice- 

 bat (a). Hinc Socrates ipse, utpote majus 

 praeter humanam sapientiam auxilium expetens , 

 divinationi operam dabat : nihil unquam sine Deo- 

 rum consilio egit (3), et Deorum monitis semper 

 obtemperabat. Nam , neglecto Deorum consilio 5 

 hominibus obtemperare , insani esse censebat , 

 quasi quis coecum , aut viae ignarum ducem se- 

 queretur potius , quam eum , qui oculorum acie 

 gaudet, et viam novit (4). 



Quod autem ad rationem adtinet , qua Deos vo- 

 luntatem suam hominibus manifestare existimabat: 

 hoc faciunt oraculis , imprimis Delphico, cuius 

 responsis saepe utitur Socrates, quodque , ut 

 aliunde no vim us , ipse interrogavit non raro , et 



in- 



(i) Hoc divinationis Socraticae fundamentum 

 Xenophon in Memorabilibus I. c. i. . G-io. 

 (a) Cf. Memor. IV. c. 7. . 10. 



(3) Cf. Memor. IV. c. 8. . n. 



(4) Cf. Memor, I. c. 3. . 4. 



