T H O L O G I C A. 107 



redamandum adducuntur, sed Deum col tint , ut 

 ille ipsis favere velit. Hinc non ex animi indi- 

 gcntia ad Deum accednnt ; sed, ut legibus divinis 

 satisfiat , praestant Deo cultum externum , legibus 

 praescriptum. li autcm , qui Deum amant , interna 

 vi amoris agente , ad Deum accedunt : haec ipsis 

 est animi indigentia , cui sponte satisfaciunt , non 

 legibus adacti ; hi non opus habent certa quadam 

 norma, legibus constituta , cxterna, sed animo suo 

 omni loco ac tempore Deum colunt (i). 



Lubet, brevitcr Kantium et Socratem inter se 

 conferre. Uterqtie ea se ratione cum Deo conjunctum 

 sentiebat, quae legalis dici potest; uterque non pro- 

 greditur ultra legis observationem ; religionem habet 

 uterque , non primario quodam loco , ut fundamen* 

 turn fastigiumque simul omnis facultatum humanarum 

 explicationis, sed postposuit rei morali, et ut liujus 

 adjumcntum , postulatum dixit ille 9 adhibuit. Conve- 

 niunt igitur universa sua sentiendi ratione : sed in spe- 

 cialibus sententiis longe inferior Kantio est Socra- 

 tes. Hie a Deo repetebat etlegum moralium originem 

 ct jtistam retributionem ; ille legem moralem (nam 

 non amplius loquebatur de diversis legibus) ex ipsa 



ho- 



(i) Quatn verum Loc sit, ceruitur ex eo , quod So- 

 crates, dissereus de modo Dt>os coleiuli , uterctmr oraculi 

 responso. Ipsc aulcm dicubat, ad Deorum consiliuni 11011 

 recurreudum cs.se , nisi in iis , quae ipsi non possimus 

 ingenii noslri rite exculti ope dijudicare ; adeoque existnnn- 

 bat , homines aliunde discere debere , quomodo Dii coleudi 

 siut. Cfr. Mem. IV. 3, iG. coll. I. c. i. . 9* 



